a-saila Kohistanera | Gramateka

Kohistanera

KOHISTANI, KOHISTANÍ, KOHISTANI

 

Language family: Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Northwestwern zone, Dardic, Kohistani.

Language codes:        

ISO  639-1    -

ISO  639-2    -

        ISO  639-3    muy

 

Beste izen batzuk (autoglotonnimoa: indus kohistani):

khili alt duber-kandia dial kohistani, indus [MVY].

khili alt kohistani, indus [MVY].

kohistani alt alt kalami [GWC].

kohistani alt kohistani, indus [MVY] 

kohistani alt kohistani, indus [MVY].

kohistani alt shina, kohistani [PLK].

kohistani, indus [MVY] hizk. Pakistan.

kohiste alt kohistani, indus [MVY]. 

kohiste alt kohistani, indus [MVY].

kohistyo alt shina, kohistani [PLK].

mair alt kohistani, indus [MVY].

maiyã alt kohistani, indus [MVY].

maiyon alt kohistani, indus [MVY].

palasi dial shina, kohistani [PLK].

palasi-kohistani alt shina, kohistani [PLK].

shina, kohistani [PLK] hizk. Pakistan.

shuthun alt kohistani, indus [MVY].

 

PAKISTAN

 

kohistani, indus (kohistani, kohiste, khili, maiyon, mair, maiyã, shuthun) [MVY] 220.000 hiztun (1993). Indus Kohistan Distritua Indus Ibaiaren mendebaldeko ertzean. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Northwestern zone, Dardic, Kohistani. Dialektoak: indus (mani, seo, pattan, jijal), duber-kandia (manzari, khili). Inguruko beste aldaera batzuekiko (bateri, chilisso, gowro, shina, torwali, kalami) hizkuntza bereizia. ‘Mani’ eta ‘manzar’ izenak ez dituzte hiztunek dialektoentzat erabiltzen, dialektoen bi eskualdeetan kokatu ziren anaia legendarioen ondorengoak direla adierazten baitute. % 90eko antz lexikala dialektoen artean. % 70eko antz lexikala chilissoarekin, % 61ekoa gowroarekin, % 58koa bateriarekin, % 49koa shinerarekin, % 28koa kalamiera eta torwalierarekin.

shina (sina, shinaki, brokpa) [SCL] 300.000 hiztun (1981eko errolda). Bi herrialdeetako populazio osoa 320.000. Iparraldeko eskualdeak, Gilgit Distritua barne, Yasin eta Ishkhoman ibarretan herri sakabanatuak, Punial, Gilgit, Haramosh, Hunza Behe Ibarra; Diamer Distritua, Chilas eskualdea, Darel eta Tangir ibarrak, Astor Ibarra; Baltistan Distrituan herri sakabanatuak, Sazin, Harban. Halaber mintzatua Indian ere. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Northwestern zone, Dardic, Shina. Dialektoak:gilgit (gilgit, punial, hunza-nagar, bagrote, haramosh, rondu, bunji), astori (astor, gurezi, dras, satrara, kharmang), chilasi kohistani (chilas, darel, tangir, sazin, harban). Gilgitaren funtzioak hizkuntza estandarrarenak. Shinera da lehen hizkuntza Gilgit eta Diamer distrituetan. % 79/99ko antz lexikala gilgiti (northern) kluster dialektoarekin, % 81/96koa astori (eastern) klusterrarekin, % 84/98koa chilas (diamer) klusterrarekin. ‘Brokpa’ shineradunen izena da Baltistan eta Ladakhen. ‘Brokskat’ beren hizkuntzarena. ‘Brokskat’ erdi ofizialki erabiltzen da Indian budistek shineraren goi-aldaera adierazteko.

shina, kohistani (palasi-kohistani, kohistani, kohistyo) [PLK] 200.000 hiztun (1981eko errolda). Indus ibaiaren ekialdeko ertza Kohistan Distrituan, NWFP, Jalkoten, Palas, eta Kolai ibarrak eta inguruko eskualdeak. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Northwestern zone, Dardic, Shina. Dialektoak: palasi, jalkoti, kolai. Shinerarekiko aldaera zertxobait diferentea linguistikoki eta sozialki. Chilasko shinerarekiko oso ghertu, baina Gilgitekoarekiko ezberdinagoa.

 

Hizkuntza / lengua: kohistanera / kohistani / kohistaní / kohistani.

Hiztunak / hablantes (2000): 220.000 (Ethnologue).

Herrialdea / país: Pakistan.

 

 

HISTORIA. Kohistanera hizkuntza dardikoa da Kohistan Distrituan mintzatua, Khyber Pakkhtunkhwa Probintzian mintzatua Pakistanen. Hizkuntza dardikoak indo-iraniar hizkuntz familiaren adar bat dira eta hau aldi berean indoeuropar familiaren beste adar bat.

Kohistani terminoak ‘mendi-lurra’ esan nahi du eta ‘mendietako herria’ ere izan daiteke edota ‘mendietako hizkuntza’ ere bai eta Ipar Pakistaneta Kalami eta Torwaliko eskualde menditsuetako hainbat hizkuntza ezberdin adierazteko erabiltzen da.

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak.

Fonetika. A) Bokalak:  itxiak i, ī, u, ū; ertainak  e,  ē,  o,  ō; irekiak ä,  ǟ,  a,  ā. B) Kontsonanteak: herskari hasperenduak ph, th, ṭh, kh; gorrak p, t, ṭ, k, q; ozenak  b, d, ḍ, ɡ; afrikari hasperenduak  tsh, c̣h, čh; gorrak ts,̣ č; ozena ǰ; igurzkari gorrak f, s, ṣ, š, x, h; ozenak z, ɣ; sudurkariak m, n, ṇ, ŋ; glide w, y; albokari ozena l; gorra ɬ; flap r ṛ.

Morfosintaxia. Hona hemen kohistaneraz lehenengo 10 zenbakiak: yi (1), ju (2), droi (3), chor (4), ponj (5), choi (6), sot (7), osht (8), niu (9), jiush (10).

Idazkera. 1955ean onartu zen perso-arabiar idazkera.

 

HISTORIA. Kohistaní es una lengua dárdica hablada en el Distrito Kohistán, en la Provincia Khyber Pakkhtunkhwa, Pakistán. Las lenguas dárdicas constituyen una rama del grupo lingüístico indo-iraní, que a su vez es una rama de la familia indo-europea.

Kohistani es un término persa que significa ‘tierra de montañas’;  kohistaní podría traducirse por ‘pueblo montañés o ‘lengua de las montañas’ y se utiliza para designar diversas lenguas distintas de las áreas montañosas  del Norte de Pakistán, incluyendo Kalami y Torwali.

 

 

LENGUA. Principales características.

Fonética. A) Vocales:  cerradas i, ī, u, ū; medias  e,  ē,  o,  ō  y abiertas ä,  ǟ,  a,  ā. B) Consonantes: oclusivas aspiradas ph, th, ṭh, kh; sordas p, t, ṭ, k, q; sonoras  b, d, ḍ, ɡ; africadas aspiradas  tsh, c̣h, čh; sordas ts,̣ č; sonora ǰ; fricativas sordas f, s, ṣ, š, x, h; sonoras z, ɣ; nasales m, n, ṇ, ŋ; glide w, y; lateral sonora l; sorda ɬ; flap r ṛ.

Morfosintaxis. Los 10 primeros números en kohistaní son: ek (1), du (2), cha (3), sawur (4), paz (5), sho (6), saat (7), aat (8), naan/nau (9), daash (10).

Escritura. En 1955 se adoptó la escritura perso-árabe.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

CENTRAL ASIA PHRASEBOOKS, languages of the silk road, uyghur, uzbek, kyrgyz, kazhak, pashto, tajik, tashkorghani, turkmen, burushaski, khowar, kohistani, mandarin, mongolian, shina, wakhi, Lonely Planet, author: Justin Jon Rudelson, 1st edition, 14x9, 239 or., Victoria (Australia), 1998.

 

KOHISTANIAR ALFABETOA

KOHISTANI ALPHABET

 

Kohistaniar kalam alfabetoa dagozkion balio fonetikoekin.

Kalam Kohistani alphabet with corresponding phonetic values.

 

T ٹ t ت p پ b ب A@ آۤ a آ 2

h ح ts څ C ڄ c چ j ج s ث

R ڑ r ر z ذ D ڈ d د x خ

s ص S ش { ڛ s ژ } س z ز

f ف G ع ` غ z ظ t ط z ض

m م M ڷ l ل g گ k ک q ق

h ہ o او 2 u اُو 2 w ں ~ و n ن

h ھ e ای …| اے 2 y ی