a-saila Gujaratera | Gramateka

Gujaratera

GUJARATI, GUJARATÍ, GOUDJÉRATI

 

Language family: Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Central zone, Gujarati.

Language codes:        

ISO  639-1   gu

ISO  639-2   guj

        ISO  639-3   guj

Glottolog: guja1252.

 

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: gujrātī, ગુજરાતી Gujarātī ):

gujarathi alt gujarati [GJR].

gujarati [GJR] hizk. India; baita Bangladesh, AEB, Fiji, Hegoafrika, Kenya, Malawi, Mauritius, Oman, Pakistan, Réunion, Singapur,  Tanzania, Uganda, Erresuma Batua, Zambia, Zimbabwe ere.

gujerathi alt gujarati [GJR].

gujerati alt gujarati [GJR].

INDIA

 

gujarati (gujarathi, gujerati, gujerathi) [GJR] 45.479.000 hiztun (1997, IMA); herrialde guztietako populazio osoa 46.100.000 edo gehiago. Gujarat, Maharashtra, Rajasthan, Kamataka, Madhya Pradesh; halaber mintzatua Bangladesh, AEB, Fiji, Hegoafrika, Kenya, Malawi, Mauritius, Oman, Pakistan, Réunion, Singapur,  Tanzania, Uganda, Erresuma Batua, Zambia, Zimbabwe ere. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Central zone, Gujarati. Dialektoak: standard gujarati (aurashtra standard, nagari, bombay gujarati, patnuli), gamadia (gramya, surati, anawla, brathela, eastern broach gujarati, charotari, patidari, vadodari, ahmedabad gamadia, patani), parsi, kathiyawadi (jhalawadi, sorathi, holadi, gohilwadi, bhawnagari), kharwa, kakari, tarimuki (ghisadi). Keer-ek ama hizkuntza dute; hizkuntza nazionala, gramatika; gujarati idazkera.

 

PAKISTAN

 

gujarati [GJR] Lower Punjab, Sindh. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Central zone, Gujarati. Pakistaniar dialekto batzuk gujarati estandarrari gertuago zaizkio beste batzuk baino; palistaniar gujaratua seguruenez pataniaren azpidialektota da (Voegelin and Voegelin); memoni talde etnikoak Karachi, Hyderabad, Sukkur eta Pakistaniko beste alde batzuetan, diotenez, gujaratiari gertuago zaion aldaera bat mintzatzen du, baina Indiakoek kachchiaren aldaera bat mintzatzen dute; parsi guztiek, ismaili musulman askok eta hinduar kale garbitzaile askok (10.000-100.000) gujaratia mintzatzen du; parsi eta ismaili musulman asko gujarateraz daude eskolatuak; badirudi urduerara aldatzen ari direla gujaratidun garbitzaile askoren artean; egunkariak, irrati emanaldiak. Ikus sarrera nagusia Indian.

 

SINGAPUR

 

gujarati (gujerathi, gujerati) [GJR] 800 hiztun talde etnikoko 1.619an (1985eko kalkulua). Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Central zone, Gujarati. Ikus sarrera nagusia Indian.

 

Hizkuntza / lengua: gujaratera / gujarati / gujaratí / goudjérati

Hiztunak / hablantes (2002): 48.220.000 (Rafael del Moral).

Herrialdea / país: India (Gujarat, 48.100.000), Majarashthan, Kamataka, Madhya Pradesh; Bangladesh, Fiji, Kenya, Malawi, Mauritius, Oman, Pakistan, Reunion, Singapur, Hego Afrika, Tantzania, Uganda, Zanbia, Zinbabwe; Erresuma Batua, AEB.

 

 

HISTORIA. Indo-ariar familiako hizkuntza indo-europarra da, Gujarat (India) estatuko propioa.

Hunoengadik bereizitako herri batek (gujarten herriak), Indiaren iparraldea inbaditu zuen VI. m.an eta hainbat erreinu fundatu zituen. XV. m.az gero garatu du bere literatura, jenero guztietan toki baikaina merezi duena. Aro modernoan prestigio handia eman diote Gandhi bakezalearen testuek (Gandhiren ama-hizkuntza izan zen) eta bere unibertsaltasunak.

Literatur testu zaharrenak XIV. m.koak dira eta poesiazkoak.

IX m.an inbasio musulmanari ihes egindako Bombaiko zoroastren hizkuntza ere hau izan zen. Indiar konstituzioak hizkuntza ofizialtzat dauka, zazpigarren garrantzitsuena.

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak. 

Fonetika. A) Hindieraren antz handia du eta sanskritotik hurbilen dauden hizkuntzetakoa da. B) Morfema maskulinoa -o da, femeninoa -i/-a eta neutroa -u kasu gehienetan. C) Zail da azentua eraman behar duen silaba bereiztea, ez baitzaio ia igartzen.

MorfosintaxiaA) Pluralaren marka -o morfema da.  B) 6 kasu ditu: nominatiboa, genitiboa, akusatibo-datiboa, instrumentala, ablatiboa eta lokatiboa. C) Aditzaren jokaerak 5 modu bereizten ditu: indikatiboa, subjuntiboa, baldintzazkoa, ustezkoa eta agintera. Aditza normalean perpausaren azkenean jartzen da. D) 21 eta 99 zenbakien artekoen formak ezin dira aurrez jakin eta bakoitza memorizatu egin behar da. Hona hemen gujarateraz lehenengo 10 zenbakiak: ek (1), be (2), tran (3) cār (4), pāñc (5), cha (6), sāt (7), āth (8), nav (9), das (10).

Idazkera. Alfabeto propioa du. Alfabeto gujaratiarrak devanagarieraen oinarri grafiko bera dauka, baina alfabeto honetako letrak azpimarratzen dituen barra gabe. Honegatik bere formak borobilagoak dira.

 

 

HISTORIA. Lengua indo-europea de la familia indo-aria, propia del estado de Gujarat (India).

 

Un pueblo desgajado de los hunos, los gujart, invadieron el norte de la India en el s. VI y fundaron allí diversos reinos. Desde el s. XV se desarrolla su literatura, merecedora de una plaza de honor en todos los géneros. Modernamente los textos del pacifista Gandhi, pues era su lengua materna, y su universal popularidad   han elevado su prestigio.

 

Sus textos literarios más antiguos datan del s. XIV y están escritos en poesía.

También fue lengua de los zoroastras de Bombay huidos de Irán por la invasión musulmana del s. IX. La constitución india la reconoce como lengua oficial, la séptima en orden de importancia.

 

LENGUA. Principales características.

Fonética. A) Se parece mucho al hindi y es una de las lenguas más cercanas al sánscrito. B) El morfema masculino es -o, el femenino -i/-a y el neutro -u, en mayoría de los casos.C) Es dificil determinar la sílaba que soporta el acento, que apenas es perceptible.

Morfosintaxis. A) La marca del plural es el morfema -o.  B) Se declina en 6 casos: nominativo, genitivo, acusativo-dativo, instrumental, ablativo y locativo. C) La conjugación verbal distingue 5 modos: indicativo, subjuntivo, condicional, presuntivo e imperativo. El verbo habitualmente ocupa la posición final de la frase. D) Las formas de los números entre el 21 y el 99 son imprevisibles, por lo que se hace necesario memorizar cada uno de ellos.Los 10 primeros números en gujaratí son: ek (1), be (2), tran (3) cār (4), pāñc (5), cha (6), sāt (7), āth (8), nav (9), das (10).

 

 

Escritura. Utiliza un alfabeto propio. El alfabeto gujaratí tiene la misma base gráfica que el devanagari, pero sin la barra que subraya las letras de este alfabeto, por lo que sus formas quedan más redondeadas.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

LEARN GUJARATI, Vol. II, exercises, Leonard E. Blickenstaff, 1. edizioa, 21x13,5, 111 or., Ahmedabad, Urterik gabe.

LEARN GUJARATI IN A MONTH, Readwell’s, concise, precise, simplified, Ishwar Datt,  17,5x12, 191 or., New Delhi, Urterik gabe.

 

HIZTEGIAK, LEXIKOAK

 

ENGLISH – GUJARATi, Connect! series, The traveller’s handy phrase book, Rupa, 14x9,5, 158 or.,  New Delhi, 2007.

 

GUJARATI ALFABETOA

GUJARATI ALPHABET

 

 

Gujarātī idazkera devanāgarī idazkeratik hartua da gujarati hizkuntzaz idazteko. Gujarati idazkeraz ezagutzen den dokumenturik berriena 1592ko eskuizkribu bat da eta inprentan agertutako lehen idazkera 1797ko iragarki bat. XIX m.ra arte nagusiki letra idatzi eta kontuak eramateko erabiltzen zen eta devanāgarī idazkera erabiltzen zen literatura eta idazti akademikoetarako.

 

The Gujarātī script was adapted from the Devanāgarī script to write the Gujarātī language. The earliest known document in the Gujarātī script is a manuscript dating from 1592, and the script first appeared in print in a 1797 advertisement. Until the 19th century it was used mainly for writing letters and keeping accounts, while the Devanāgarī script was used for literature and academic writings.

 

Gujarātī  idazkera / Gujarātī script

 

Bokalak eta bokalen diakritikoak / Vowels and vowel diacritics

 

Kontsonanteak / Consonants

 

Konjuntzio-kontsonanteen aukera bat

A selection of conjunct consonants

 

Numeralak / Numerals

 

Testu-lagin bat gujarateraz / Sample text in Gujarātī

 

Letraldaera / Transliteration

 

Pratiṣṭhā anē adikhārōnī dr̥ṣṭinē sarvē mānavō janmathī svatantra anē samān hōy chē. Tēmanāmāṁ vicārśakti anē antaḥkaraṇ hōy chē anē tēmaṇē paraspar bandhutvanī vartavuṁ jōiē.

Itzulpena / Translation

 

 

Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu behar dute.

(Giza Eskbideen Aldarrikapen Unibertsaleko 1. artikulua)

 

 

All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
(Article 1 of the Universal Declaration of Human Rights)