Shinera

SHINA, SHINA, SHINA

 

Language family: Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Northwestern zone, Dardic, Shina.

Language codes:

        ISO  639-1    -

        ISO  639-2    -

        ISO  639-3    scl

 

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: ṣiṇā, شینا):

brokpa alt shina [SCL].

shina [SCL]hizk. Pakistan; baita India ere.

shinaki alt shina [SCL].

sina alt shina [SCL].

 

INDIA

 

shina (shinaki, sina) [SCL] 21.000 hiztun  (1997, IMA). Ipar Kashmir, Dras Ibarra eta Gurais eskualdea Kishenganga Ibarrean su-etenaren marra ondoan. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Northwestern zone, Dardic, Shina. Dialektoak: drasi, gurezi. Brokskata oso ezberdina da. Dras Ibarrean askok mintzatzen dute purika, baina Dras Ibarrean badaude herriak erabat shineradunak. Hiztunei ‘shin’ deritze. Herria irekia dago hezkuntza eta lana eskualdetik at egiteko. Ikus sarrera nagusia Pakistanen.

 

PAKISTAN

 

shina (sina, shinaki, brokpa) [SCL] 300.000 hiztun (1981eko errolda). Bi herrialdeetako populazio osoa 320.000. Iparraldeko eskualdeak, Gilgit Distritua barne, Yasin eta Ishkhoman ibarretan herri sakabanatuak, Punial, Gilgit, Haramosh, Hunza Behe Ibarra; Diamer Distritua, Chilas eskualdea, Darel eta Tangir ibarrak, Astor Ibarra; Baltistan Distrituan herri sakabanatuak, Sazin, Harban. Halaber mintzatua Indian ere. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Northwestern zone, Dardic, Shina. Dialektoak:gilgit (gilgit, punial, hunza-nagar, bagrote, haramosh, rondu, bunji), astori (astor, gurezi, dras, satrara, kharmang), chilasi kohistani (chilas, darel, tangir, sazin, harban). Gilgitaren funtzioak hizkuntza estandarrarenak. Shinera da lehen hizkuntza Gilgit eta Diamer distrituetan. % 79/99ko antz lexikala gilgiti (northern) kluster dialektoarekin, % 81/96koa astori (eastern) klusterrarekin, % 84/98koa chilas (diamer) klusterrarekin. ‘Brokpa’ shineradunen izena da Baltistan eta Ladakhen. ‘Brokskat’ beren hizkuntzarena. ‘Brokskat’ erdi ofizialki erabiltzen da Indian budistek shineraren goi-aldaera adierazteko.

 

Hizkuntza / lengua: shinera / shina / shina / shina.

Hiztunak / hablantes: 321.000 (Ethnologue).

Herrialdea / país: Pakistan (300.000), India (21.000).

 

 

HISTORIA. Shina (Tshina bezala ere ezaguna) hizkuntza dardikoa da Pakistango Gilgit-Baltistanen eta Ladakheko Drasen mintzatua hainbat herrik. Mintzatzen duten ibarrak dira Astore, Chilas, Dareil, Tangeer, Gilgit, Ghizer, eta Baltistan eta Kohistango parte gutxi batzuetan. Halaber mintzatzen da Gurez, Dras, Kargil, Karkit Badgam eta  Jammu eta  Kashmirreko Ladakheko ibarretan. 1981ean bazeuden 321.000 gilgiti-shineradun eta dialekto guztien hiztunak 550.000 estimatzen ziren. Shineradun asko Pakistango hiri nagusietako zentroetan aurkitzen dira hala nola Islamabad, Rawalpindi, Lahore, Abbottabad, Hyderabad eta Karachin.

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak.

Fonetika. Shinerak 3 tonu kontratatuak ditu: laua, goranzkoa eta goranzko beheranzkoa (tonu baxua).

Morfosintaxia. Hona hemen shineraz lehenengo 10 zenbakiak: ek (1), du (2), cheh (3), char (4), poe (5), sha (6), saat (7), aash (8), nau (9), dai (10).

Idazkera. Arabiar idazkera.

 

HISTORIA. Shina (también conoda como tshina) es legua dárdica hablada por varios pueblos en Gilgit-Baltistán de Pakistán y Dras en Ladakh.  Los valles en los que se habla incluyen Astore, Chilas, Dareil, Tangeer, Gilgit, Ghizer, y pocas zonas  de Baltistán y Kohistán. También se habla en Gurez, Dras, Kargil, Karkit Badgam y en los valles de Ladakh en Jammu y Kashmir. Había 321.000 hablantes de gilgiti shina y hablantes de todos los dialectos se estimaban en 550.000. Muchos hablantes de shina se encuentran en Pakistán en los principales centros urbanos como en Islamabad, Rawalpindi, Lahore, Abbottabad, Hyderabad y Karachi.

 

 

LENGUA. Principales características.

Fonética. Shina posee 3 tonos contratados: llano, ascendente y ascendente descendente (tono bajo).

Morfosintaxis. Los 10 primeros números en shina son: ek (1), du (2), cheh (3), char (4), poe (5), sha (6), saat (7), aash (8), nau (9), dai (10).

Escritura. Escritura árabe.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

CENTRAL ASIA PHRASEBOOKS, languages of the silk road, uyghur, uzbek, kyrgyz, kazhak, pashto, tajik, tashkorghani, turkmen, burushaski, khowar, mandarin, mongolian, shina, wakhi, Lonely Planet, author: Justin Jon Rudelson, 1st edition, 14x9, 239 or., Victoria (Australia), 1998.

 

SHINERA HIZKUNTZA

SHINA LANGUAGE

 

Fonologia. Kontsonanteak

Phonology. Consonants

 

 

Labial

Coronal

Retroflex

Palatal

Velar

Glottal

Stop

Plain

p

t

ʈ

 

k

 

Aspirated

ʈʰ

 

 

Voiced

b

d

ɖ

 

ɡ

 

Affricate

Plain

 

 

 

 

Aspirated

 

 

tʂʰ

tɕʰ

 

 

Voiced

 

 

 

 

Fricative

Plain

f

s

ʂ

ʃ

 

h

Voiced

v

z

ʐ

ʒ

 

 

Nasal

m

n

ɳ

 

 

 

Lateral

 

l

 

 

 

 

Rhotic

 

r

ɽ

 

 

 

Semivowel

 

 

 

j