Serbiera

SERBIAN, SERBIO, SERBE

 

Ikus serbokroaziera Europan

 

Language family: Indo-European, Balto-Slavic, Slavic, South Slavic, Western, Serbo-Croatian, Serbian.

Language codes:

        ISO  639-1   sr

        ISO  639-2   srp

        ISO  639-3   srp

Linguasphere:  part of 53-AAA-g.

 

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: српски srpski [sr̩̂pskiː]).

serbian alt serbo-croatian [SRC] hizk. Serbia; baita Bosnia-Herzegovia, Kroazia, Grezia, Hungaria, Montenegro, Eslovakia, Txekia, Mazedonia, Errumania ere.

serbian dial serbo-croatian [SRC].

 

Hizkuntza / lengua: serbiera / serbian / serbio / serbe.

Hiztunak / hablantes (2011): 12.000.000 (Wikipedia).

Herrialdea / país: Serbia, Bosnia-Herzegovia, Kroazia, Grezia, Hungaria, Montenegro, Eslovakia, Txekia, Mazedonia, Errumania.

 

 

HISTORIA. Eslaviar familiako hegoaldeko adarreko indoeuropar hizkuntza, jatorriz serbiarrena. Serbiera da serbiarrek mintzatzen duten estandar hizkuntza eta dialektoen izen kolektiboa, bereziki Serbian, Bosnia-Herzegovinan, Kroazian, Grezian, Hungarian, Montenegron, Eslovakian, Txekian, Mazedonian. Serbo-kroazieraren aldaera bat da, kroaziera, bosniera eta montenegroerarekin batera.

Serbiako hizkuntza ofiziala da, non populazioaren % 88,3k mintzatzen duen. % 3,8k hungariera mintzatzen du eta % 1,8k erromaniera. Vojvodinan ofozialkideak dira errumaniera, hungariera, eslovakiera, ukrainera eta kroaziera. Datu hauek ez dute hartzen Kosovo, non ofizialkideak diren serbiera eta albaniera.

Bere dialekto nagusiak štokavskiera eta torlačkiera dira.  Bosnia-Herzegovinan ere hizkuntza ofiziala da. Halaber ditu gutxiengoak Kroazia, Mazedonia, Montenegro eta Hungarian.

Idazteko sistemak alfabeto latindarra eta zirilikoa biak onartzen ditu.

 

HIZKUNTZA.  Ikus serbo-kroaziera

Fonetika.

Morfosintaxia.

Idazkera.

 

 

HISTORIA. Lengua indoeuropea de la rama meridional de la familia eslava, propia de los serbios. Serbio es el nonbre colectivo para la lengua estándar y dialectos hablados por serbios, especialmente en Serbia, Bosnia-Herzegovia, Croazia, Grecia, Hungría, Montenegro, Eslovaquia, República Checa, Macedonia. Es una variedad de la lengua serbo-croata junto con el croata, bosnio y montenegrino.

 

Es lengua oficial de Serbia donde es hablado por el 88,3% de la población. Un 3,8% habla húngaro, y el 1,8% romaní. En Vojvodina son cooficiales el rumano, húngaro, eslovaco, ucraniano y croata. Estos datos no incluyen a Kosovo, donde son cooficiales el serbio y el albanés.

 

 

  Sus principales dialectos son el štokavski y el torlački. Es también lengua oficial en Bosnia-Herzegovina. Igualmente es hablado por minorías en Croacia, Macedonia, Montenegro y Hungría.

Su sistema de escritura admite el alfabeto latino y el cirílico.

 

 

LENGUA. Ver serbo-croata.

 

Fonética. 

Morfosintaxis.

Escritura.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

PARLONS SERBE, L’Harmattan, Ksenija DjordjeviĆ, gramatika eta hiztegia, 21,5x13, 216 or., Paris, 2011.

 

Parlons serbe liburuaren sinopsia:

 

Cet ouvrage offre au lecteur un large éventail de connaissances sur la langue serbe, à travers sa grammaire et son lexique, les normes parlées et écrites, les alphabets, mais aussi sur le pays, sa culture, son histoire. Il tente avant tout d'apporter des clés afin d'approcher la langue de manière fonctionnelle, telle qu'elle se parle au quotidien, en tenant compte de sa diversité, qui fait du serbe une langue-carrefour dans les Balkans.

 

SERBIAR ALFABETOA

SERBIAN ALPHABET

 

 

Alfabeto modernoa / Modern alphabet

 

 

Ohiko letra zirilikoak / Common Cyrillic letters

Upright

Italic/Cursive

Name

Sound

А а

А а

A

/a/

Б б

Б б

Be

/b/

В в

В в

Ve

/v/

Г г

Г г

Ge

/ɡ/

Д д

Д д

De

/d/

Е е

Е е

Ye

/je/, /ʲe/

Ж ж

Ж ж

Zhe

/ʒ/

З з

З з

Ze

/z/

И и

И и

I

/i/, /ʲi/

Й й

Й й

Short I (Russian: I kratkoye)

/j/

К к

К к

Ka

/k/

Л л

Л л

El

/l/

М м

М м

Em

/m/

Н н

Н н

En

/n/

О о

О о

O

/o/

П п

П п

Pe

/p/

Р р

Р р

Er

/r/

С с

С с

Es

/s/

Т т

Т т

Te

/t/

У у

У у

U

/u/

Ф ф

Ф ф

Ef

/f/

Х х

Х х

Kha

/x/

Ц ц

Ц ц

Tse

/ts/

Ч ч

Ч ч

Che

/tʃ/

Ш ш

Ш ш

Sha

/ʃ/

Щ щ

Щ щ

Shcha, Shta

/ʃtʃ/, /ɕː/, /ʃt/

Ь ь

Ь ь

Soft sign (Russian: myagkiy znak)
or Small yer (Bulgarian: er malak)

/ʲ/

Ю ю

Ю ю

Yu

/ju/, /ʲu/

Я я

Я я

Ya

/ja/, /ʲa/

 

Serbiar zirilikoa eta latindarra

Serbian Cyrillic and Serbian Latin

 

Cyrillic alphabet

Latin alphabet

IPA value

A a

A a

/a/

Б б

B b

/b/

В в

V v

/ʋ/

Г г

G g

/ɡ/

Д д

D d

/d/

Ђ ђ

Đ đ

/dʑ/

E e

E e

/ɛ/

Ж ж

Ž ž

/ʒ/

З з

Z z

/z/

И и

I i

/i/

J j

J j

/j/

К к

K k

/k/

Л л

L l

/l/

Љ љ

Lj lj

/ʎ/

М м

M m

/m/

Н н

N n

/n/

Њ њ

Nj nj

/ɲ/

О о

O o

/ɔ/

П п

P p

/p/

Р р

R r

/r/

С с

S s

/s/

Т т

T t

/t/

Ћ ћ

Ć ć

/tɕ/

Y y

U u

/u/

Ф ф

F f

/f/

Х х

H h

/x/

Ц ц

C c

/ts/

Ч ч

Č č

/tʃ/

Џ џ

Dž dž

/dʒ/

Ш ш

Š š

/ʃ/

 

Karadžić's reform

 

 

Vuk Stefanović Karadžić

Vuk Stefanović Karadžić (l. 1787–1864) fled Serbia during the Serbian Revolution in 1813, to Vienna. There he met Jernej Kopitar, a linguist with interest in slavistics. Kopitar and Sava Mrkalj helped Vuk to reform the Serbian language and its orthography. He finalized the alphabet in 1818, with the Serbian Dictionary.

 

 

 

Antzinako eslaviar idazkeratik Stefanović Karadžić-ek hurrengo 24 letrak mantendu zituen:

 

 

From the Old Slavic script Vuk Stefanović Karadžić retained these 24 letters:

 

 

 

-{А а}-

-{Б б}-

-{В в}-

-{Г г}-

-{Д д}-

-{Е е}-

-{Ж ж}-

-{З з}-

-{И и}-

-{К к}-

-{Л л}-

-{М м}-

-{Н н}-

-{О о}-

-{П п}-

-{Р р}-

-{С с}-

-{Т т}-

-{У у}-

-{Ф ф}-

-{Х х}-

-{Ц ц}-

-{Ч ч}-

-{Ш ш}-

 

Latindar letra bat erantsi zion / He added one Latin letter:

 

-{Ј ј}-

 

Eta 5 bokal / And 5 new ones:

 

-{Љ љ}-

-{Њ њ}-

-{Ћ ћ}-

-{Ђ ђ}-

-{Џ џ}-

 

Kendu zituen / He removed:

 

Ѥ ѥ (је)

Ѣ, ѣ (јат)

І ї (и)

Ы ы(јери, тврдо и)

Ѵ ѵ (и)

Ѹ ѹ (у)

Ѡ ѡ (о)

Ѧ ѧ (ен)

Я я (ја)

Ю ю (ју)

Ѿ ѿ (от)

Ѭ ѭ (јус)

Ѳ ѳ (т)

Ѕ ѕ (дз)

Щ щ (шч)

Ѯ ѯ (кс)

Ѱ ѱ (пс)

Ъ ъ (тврди полуглас)

Ь ь(меки полуглас)

 

Letra bakarrak /Unique letters

 

 

‹Љ› and ‹Њ› ligaturak, ‹Џ›, ‹Ђ› eta ‹Ћ› letrekin batera, serbiar alfabetorako bakarrik garatu ziren.

Karadžić-ek ‹Љ› eta ‹Њ› letrak Sava Mrkalj-ren diseinuan oinarritu zituen, ‹Л› (L) eta ‹H› (N) konbinatuz (Ь) ikur leunarekin.

Karadžić-ek ‹Џ› erromaniar alfabeto zirilikoko "gea"  letran oinarritu zuen.

Karadžić-ek ‹Ћ› hizkia albeolar sabaikari gor afrikatua (IPA: /tɕ/) irudikatzeko egokitu zuen. Letra hau, djerv letran oinarritua, bertatik egokitua izan zen, alfabeto glagolitikoko 12. letratik; letra hau serbiera idatzian XII. m.az gero erabili da, /ɡʲ/, dʲ/ eta /dʑ/ irudikatzeko.

 

Karadžić-ek Lukijan Mušicki-ren diseinu bat adoptatu zuen ‹Ђ› letrarentzat. ‹Ћ› letran zegoen oinarritua, Karadžić-ek egokitu zuenean. ‹J› latindar alfabetotik hartua izan zen. Geroago ‹Љ›, ‹Њ› eta ‹Џ› mazedoniar alfabetoak bereganatu zituen.

 

 

The ligatures ‹Љ› and ‹Њ›, together with ‹Џ›, ‹Ђ› and ‹Ћ› were developed uniquely for the Serbian alphabet.

Karadžić based the letters ‹Љ› and ‹Њ› on a design by Sava Mrkalj, combining the letters ‹Л› (L) and ‹H› (N) with the soft sign (Ь).

Karadžić based ‹Џ› on letter "Gea" in the Romanian Cyrillic alphabet.

‹Ћ› was adopted by Karadžić to represent the voiceless alveolo-palatal affricate (IPA: /tɕ/). The letter was based on and adapted from the letter Djerv, which is the 12th letter of the Glagolitic alphabet; that letter had been used in written Serbian since the 12th century, to represent /ɡʲ/, dʲ/ and /dʑ/.

Karadžić adopted a design by Lukijan Mušicki for the letter ‹Ђ›. It was based on the letter ‹Ћ›, as adapted by Karadžić. ‹J› was adopted from the Latin alphabet. ‹Љ›, ‹Њ› and ‹Џ› were later adopted for use in the Macedonian alphabet.

 

 

 

Beste alfabeto zirilikoekiko ezberdintasunak.

b, p, g, d, t eta sh letren diakritiko arrunt ez-italikoa (ezkerrean), errusiar italikoa (erdian) eta serbiar italikoa (eskuinean):

 

 

Differences from other Cyrillic alphabets.

Common non-italic (left), Russian italic (middle) and Serbian italic (right) glyphs of letters b, p, g, d, t and sh:

 

 

 

 

Numeral zirilikoak / Cyrillic numerals

1

2

3

4

5

6

7

8

9

А

В

Г

Д

Е

Ѕ

З

И

Ѳ

 

10

20

30

40

50

60

70

80

90

І

К

Л

М

Н

Ѯ

О

П

Ч

 

100

200

300

400

500

600

700

800

900

Р

С

Т

Ѵ

Ф

Х

Ѱ

Ѡ

Ц