Hindia

HINDI, HINDI, HINDI

 

Language family: Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Central zone, Western, Hindi, Hindustani.

Language codes:        

ISO  639-1     hi

ISO  639-2     hin

        ISO  639-3     hin

Linguist list: hin-hin

Glottolog: hind1269.

Linguasphere: 59-AAF-qf.

  

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: hindī, हिन्द or मानक हिन्दी
Hindī or Mānak Hindī):

hindi ]HND] hizk. India; baita Alemania, AEB, Arabiar Emirerri Batuak, Bangladesh, Belize, Botswana, Erresuma Batua, Filipinak, Hegoafrika, Kenya, Nepal, Singapur, Uganda, Yemen, Zambia, Zelanda Berria.

khadi boli alt hindi [HND].

khari boli alt hindi [HND].

INDIA

 

hindi (khari boli, khadi boli) [HND] 180.000.000 hiztun (1991, UBS), 363.839.000 edo populazioaren % 50 Indian 2. hizkuntzatzat dutenak barne (1991, IMA); herrialde guztietako populazio osoa 366.000.000 lehen hizkuntzadunak (1999, WA), 487.000.000 bigarren hizkuntzadunak barne (1999, WA). Ipar India osoan zehar; Delhi, Uttar Pradesh, Rajasthan, Punjab, Madhya Pradesh, ipar Bihar, Himachal Pradesh; halaber mintzatua Alemania, AEB, Arabiar Emirerri Batuak, Bangladesh, Belize, Botswana, Erresuma Batua, Filipinak, Hegoafrika, Kenya, Nepal, Singapur, Uganda, Yemen, Zambia eta Zelanda Berrian ere. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Central zone, Western, Hindi, Hindustani. Hiztegi formala sanskritotik du hartua, despersiartua, desarabiartua. Hindi literarioak edo hindi-urduerak 4 aldaera ditu: hindia  (high hindi, nagari hindi, hindi literarioa, hindi estandarra); urduera; dakhiniera; rekhtaera. Delhi, Uttar Pradesh, Rajasthan,  Madhya Pradesh, Bihar eta  Himachal Pradeshen estatu hizkuntza; western hindi taldeko hizkuntza eta dialektoak dira hindustaniera, haryanviera, braj bhasha, kanaujiera, bundeliera; ama hizkuntza dute sahariarrek Madhya Pradeshhen; hindia, hindustaniera eta urduera dialektokide kontsidera daitezke, baina garrantzizko berezitasun soziolinguistikoak dituzte; hizkuntza nazionala, gramatika, SOV, devanagari idazkera.

 

Hizkuntza / lengua: hindia / hindi / hindi / hindi.

Hiztunak / hablantes (2001): 399.728.000 eta 661.468. 000 bigarren hizkuntza dutenekin (Rafael del Moral).

Herrialdea / país: India (Delhi, Uttar Pradesh (‘iparraldeko probintzia’), Rajasthan, Punjab, Madhya Pradesh (‘probintzia zentrala’), ipar Bihar, Himachal Pradesh). Baita ere Bangladesh, Belize, Botswana, Alemania, Kenya, Nepal, Zeelanda Berria, Filipinak, Singapur, Hegoafrika, Uganda, UAE, Erresuma Batua, AEB, Yemen, Zanbia.

 

 

HISTORIA. Indo-ariar familiako indoeuropar hizkuntza, urdueraren ia berdina (Pakistanen hartzen duen izena) eta Indiako lurralde zabal bateko propioa, Ganges ibaiaren inguruan.  Hizkuntzaren izena  pertsiarrek Indiari ematen zioten izenetik dator, Hind. Hindia eta urduera indostanieraren aldaki batzuk baino ez dira, baina egituraz hizkuntza bera.Urduerak pertsieraren eragin handia jasan du eta honen bidez arabierarena; hindiak, berriz, sanskritoarena. Bien arteko diferentzia nagusiak erlijiosoa eta kulturala dira eta bereziki bisuala, alfabeto ezberdinak erabiltzen dituztelako.

Hindiak, ingelesarekin batera, estatus ofizila du India osoan, eta beste hizkuntzak bakoitza bere estatuan da bakarrik ofiziala. Hala ere, beste hizkuntza indo-ariarren hiztunek badirudi ingelesari espazio gehiago ematen dizkiotela, hizkuntza franko, kultural eta eragin handikoa denez. Hizkuntza dravidoek eta bengaliera eta penjabiera bezalako indo-ariar hizkuntza batzuek asko gerarazi dute Indian hindia hizkuntza orokor bezala hedatzea.

Hindiaren zatiketa jada errealitatea da eta mintzo batzuk forma propioa hartu dute. Hindia da Mendebaldean ezagutzen ez den hizkuntza bikaina.

Hizkuntzaz bi era bereizten dira: ekialdeko eta mendebaldeko hindīerak. Hindīera orientala  Audh-en mintzatzen da eta Indiaren H-an, jatorria ardhamāgadhīeran du eta bere dialekto nagusiak chhattīsgarhīera eta kausalīera dira. Hindīera okzidentala doāb gangetikoan mintzatzen da eta Indiaren I eta H-an eta bere dialekto nagusiak braj-bhākhāera, bundēl-khandīera,  kanaudjīera eta bāngarūera dira. Urdueratik bereizten zen heinean, hindīerak sanskritoaren geroz eta eragin handiagoa jasan du.

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak. 

Fonetika. A) Sanskritoaren eragin handia jasan du. B) Bokal finalak erori egin dira maiz. C) Kontsonantez aberatsa da eta artikulaaioaren arabera belareak, albeobelareak, erretroflexuak, horzkariak eta ezpainbikariak dira.

 

MorfosintaxiaA) Hizkunta aberatsa da kontsonantez,  asko hasperenduak dira, baina letra eta ahoskeraren artean badu erregulartasun bat. B) Deklinabideak eta aditz jokaerak forma asko galdu dute, perifrasiz ordezkatuz. C) Baditu genero maskulinoa eta femeninoa eta neutroa desagertu egin da. D) Deklinabideak 6 kasu ditu: nominatiboa, genitiboa, akusatiboa, datiboa, lokatiboa eta instrumentala. E)  Adjektibo epitetoa izenaren aurrean jarri behar da. F)  Aditz-sistema oso aberatsa da jokaeraz eta aditz laguntzaile eta forma konposatu ugari behar ditu. Aditz-sistemak aditz laguntzaile eta forma konposatu ugari behar ditu.  G) Orainaldiak 2 forma ditu, bata ohikoa, laguntzaile bezala erabiltzen den izan aditzarekin osatzen dena eta bestea progresiboa, ingelesaren I am going delakoaren baliokoa.  Badu iraganaldi bakuna, ekintza amaitutzat ematen duena, beste bat progresiboa eta halaber ohikoa. H) Singularra eta plurala eratzeko, izenek oso banaketa bitxia dute. I) Ez du preposiziorik, posposizioak baizik. J) Hona hemen hindiaz lehenengo 10 zenbakiak: ek (1), do (2), tin (3), car (4), pañc (5), cha (6), sat (7), ath (8), nau (9), das (10).

Idazkera. Orain gutxi arte, karaktere arabiarrak eta devanāgarī-koak erabiltzen ziren, baina gaur ia devanāgarīaren karaktereak bakarrik.

 

 

HISTORIA. Lengua indoeuropea de la familia indo-aria, casi coincidente con el urdú, nombre que recibe en Pakistán, y propia de un amplio territorio al norte de la India, alrededor de la depresión  del río Ganges. El nombre de la lengua procede del nombre que los persas daban a la India, Hind. El hindi y el urdú no son sino variedades del indostaní, pero estructuralmente la misma lengua. El urdú está muy influenciado por el persa y a través de éste por el árabe; el hindi, sin embargo, se nutre más del sánscrito. La diferencia entre ambas es esencialmente religiosa y cultural, y sobre todo visual porque usan distintos alfabetos.

El hindi goza de un status oficial junto con el inglés en toda la India, a diferencia de las otras lenguas que sólo gozan de la oficialidad en sus respectivos estados. Sin embargo, los hablantes de otras lenguas indo-arias parecen conceder más espacios al inglés como lengua franca, culta y de influencia. Las lenguas drávidas y otras indo-arias como el bengalí y el penyabí han frenado la expansión del hindi como lengua general de la India.

La fragmentación del hindi es ya un hecho y algunos de sus usos han tomado forma propia. Es la gran lengua desconocida en Occidente.

Lingüísticamente se ditinguen el hindī oriental y occidental. El hindī oriental se habla en Audh y al S de India, es derivado del ardhamāgadhī y cuyos principales dialectos son el chhattīsgarhī y el kausalī. El hindī occidental es hablado en el doāb gangético y al N y al S de India, es derivado del shaurasēnī, y cuyos principales dialectos son el braj-bhākhā, el bundēl-khandī, el kanaudjī y el bāngarū. A medida que el urdú se separaba de él, el hindi sufrió cada vez más la influencia del sánscrito.

 

 

LENGUA. Principales características.

 Fonética. A) Ha sufrido gran influencia del sánscrito. B) Sus vocales finales han caído con frecuencia. C) Es lengua rica en consonantes que agrupa según su modo de articulación en velares, alveolares, retrorreflejas, dentales y bilabiales.

Morfosintaxis. A) Es lengua rica en consonantes, muchas de las cuales son aspiradas, pero tiene regularidad entre letras y pronunciación. B) La declinación y la conjugación han perdido un gran número de formas, sustituidas por perífrasis.C) Posee género masculino y femenino y el neutro ha desaparecido. D) La declinación posee 6 casos: nominativo, genitivo, acusativo, dativo, locativo e instrumental. E) El adjetivo se coloca delante del nombre. F) El sistema verbal es rico en conjugaciones que necesitan un gran número de verbos auxiliares y formas compuestas. El sistema verbal necesita un gran número de verbos auxiliares y formas compuestas. G) El presente tiene 2 formas, una habitual que se forma con el verbo ser utilizado como auxiliar y otra progresiva, equivalente a la de inglés I am going. Existe el pasado simple que indica la acción terminada,  otro progresivo y pasado habitual. H) Los nombres poseen una extraña distribución en cuanto a la formación del singular y plural. I) No existen preposiciones, sino posposiciones. J) Los 10 primeros números en hindi son: ek (1), do (2), tin (3), car (4), pañc (5), cha (6), sat (7), ath (8), nau (9), das (10).

 

 

Escritura. Hasta hace poco se escribía indiferentemente con caracteres árabes o devanāgarī. Actualmente se escribe casi exclusivamente con caracteres de devanāgarī.

 

 

BEGINNER’S HINDI SCRIPT, Teach Yourself, Reading and writing, Writing support,  Rupert Snell, 19,5x12,5, 164 or., United Kingdom, 2007.

HINDI, Teach yourself, Rupert Snell eta Simon Weightman, 20x13, 354 or., London, 2003.

HINDI, Teach yourself, Rupert Snell eta Simon Weightman, 20x13, 305 or., London, 1990.

HINDI, Teach yourself, A complete course for beginners, Rupert Snell eta Simon Weightman, 20x13, 305 or., London, 1992.

HINDI & URDU PHRASEBOOK, With comprehensive dictionary, Lonely Planet, 2nd edition, Ricahrd Delacy, 14x9,5, 254 or., USA-UK-Canada, 1998.

LEARN HINDI IN 4 WEEKS, Alpha Land’s, Easy and understanding approach of learning tamil through english without a teacher, Mou Joshy (M.A.) and Rachna Saha  (M.COM), 18x12. 200 or., Chennai (India), 2004.

LEARN HINDI YOUR-SELF, New edition, Bidhu Bhusan Dasgupta, Impression Haouse, 18x12,5, 240 or., Calcutta, 1975.

QUICK AND EASY WAY TO LEARN HINDI, Pt. Aditya Nand, Qualis books, 15x11,5, 190 or., New Delhi, 2003.

 

HIZTEGIAK, LEXIKOAK

 

HINDI DICTIONARY, Hindi-english and english-hindi dictionary, Teach yourself, 20x13, 225 or., India, 2004.

ITALIANO-HINDI / HINDI-ITALIANO, Avallardi, poltsikorakoa, 11x7,5, 224+236 or., Milan, 1996.

 

HINDI ALFABETOA

HINDI ALPHABET

 

 

Hindia 1. aldiz K.o. IV. m.an erabili zen idazteko. Jatorrizko idazkera  brahmi idazkera izan zen, baina K.o. XI. m.az gero devanāgarī alfabetoa erabili izan da. Hindiaz inprentan emandako lehen liburua John Gilchrist-en Grammar of the Hindoostanee Language izan zen, 1796an publikatua.

 

 

Hindi first started to be used in writing during the 4th century AD. It was originally written with the Brahmi script but since the 11th century AD it has been written with the Devanāgarī alphabet. The first printed book in Hindi was John Gilchrist's Grammar of the Hindoostanee Language which was published in 1796.

 

 

Bokalak eta bokalen diakritkoak / Vowels and vowel diacritics 

 

 

Kontsonanteak / Consonants

 

 

Numeralak / Numerals

 

 

Testu-lagina hindiaz

Sample text in Hindi. Thanks to Arvind Iyengar for providing the above sample text.

 

 

Letraldaera / Transliteration
     
Sarbhī manuṣyōn̐ kō gaurav aur adhikārōn̐ kē māmalē mēn̐ janmajāt svatantratā aur samānatā prāpt hai. Unhēn̐ buḍhi aur antarātmā kī dēn hai aur paraspar unēn̐ bhāīcārē kē bhāv sē bartāv karanā cāhiyē.

 

Itzulpena / Translation

 

 

Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu behar dute.

(Giza Eskbideen Aldarrikapen Unibertsaleko 1. artikulua)

 

 

All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
(Article 1 of the Universal Declaration of Human Rights)