Diulera

Language family: Niger-Congo, Mande, Western, Central-Southwestern, Central, Manding-Jogo, Manding-Wai, Manding-Mokole, Manding, Manding-East, Northeastern Manding, Bamana.

Language codes:

        ISO  639-1    none

        ISO  639-2    dyu

        ISO  639-3    dyu

Glottolog: dyu 1238

 

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: julakan):

bakokan alt jula, worodougou [JUD].

dioula véhiculaire dial jula [DYU].

diula alt jula [DYU].

djula alt jula [DYU].

dyoula alt jula [DYU].

dyula alt jula [DYU].

jula [DYU] hizk. Burkina Faso; baita Boli Kosta eta Mali ere.

jula, koro [KFO] hizk, Boli Kosta.

jula, koyaga [KGA] hizk. Boli Kosta.

jula, odienné [JOD] hizk. Boli Kosta.

jula, worodougou JUD] hizk. Boli Kosta.

kopyaa alt jula, koyaga [KGA].

koya [KFF] hizk. India.

koya alt jula, koyaga [KGA].

koya dial loko [LOK].

koya dial themne [TEJ].

koyaa alt jula, koyaga [KGA].

koyaga alt jula, koyaga [KGA].

koyaga dial jula, koyaga [KGA].

koyagakan alt jula, koyaga [KGA].

koyaka alt jula, koyaga [KGA].

koyara alt jula, koyaga [KGA].

odienneka dial jula, odienne [JOD].

odiennekakan alt jula, odienné [JOD].

worodougou alt jula, worodougou [JUD].

worodougouka dial jula, worodougou [JUD].

worodougoukakan alt jula, worodougou [JUD].

worodugu alt jula, worodougou [JUD].

 

BOLI KOSTA

 

jula (dyula, dyoula, diula, dioula, djula) [DYU] 179.100 hiztun lehen hizkuntza dutenak (1991). Ipar Eskualdea, Ferkessédougou Departamendua, Kong Subprefektura eta Boli Kostako hiri handienak. Niger-Congo, Mande, Western, Central-Southwestern, Central, Manding-Jogo, Manding-Vai, Manding-Mokole, Manding, Manding-East, Northeastern Manding, Bamana. Dialektoak: kong jula, tagboussikan, dioula véhiculaire (trade jula). Hainbat aldaera lehenago ustez dialektoak zirenak mahouera edo beste jula mota batzuen oso hurbilekoak direla aurkitu da. Gobernuak izendatua literaturan garatzeko 5 hizkuntzetako bat; merkatal hizkuntza; hiztegia, gramatika. Ikus sarrera nagusia Burkina Fason.

jula, koro [KFO] 40.000 hiztun (1999, SIL). Mankono Departamendua, Tiéningboué Subprefektura. Niger-Congo, Mande, Western, Central-Southwestern, Central, Manding-Jogo, Manding-Vai, Manding-Mokole, Manding, Manding-East, Saoutheastern Manding, Maninka Mori. Dirudienez oso ongi ulertzen dute koyaga jula. Beren nortasun etniko propioa daukate, nahiz eta koyaga julatarren ondoan bizi.

jula, koyaga (koyaga, koyaka, koyara, koyaa, koya, koyagakan) [KGA] 60.000 hiztun (1999, SIL). Mankono Departamendua, hegoaldeko 4 subprefektura. Niger-Congo, Mande, Western, Central-Southwestern, Central, Manding-Jogo, Manding-Vai, Manding-Mokole, Manding, Manding-East, Southeastern Manding, Maninka-Mori. Dialektoak: koyaga, siaka, sagaka, nigbi. Badirudi oso ongi ulertzen dutela koro jula; nortasun propioa dute nahiz eta koro jula oso hurbil eduki.

jula, odienné (odiennekakan, malinké) [JOD] 120.000 hiztun 15.000 wasulu barne (1999). Niger-Congo, Mande, Western, Central-Southwestern, Central, Manding-Jogo, Manding-Vai, Manding-Mokole, Manding, Manding-East, Southeastern Manding, Maninka Mori. Dialektoak Northwest Erregioa, Odienné Departamendua. Dialektoak: odienneka, sienkoka, nafana, bodougouka, toudougouka, vandougouka, wasulu (wassulunka, wassoulounka, wassulunke, forest maninka). Aipatu dialekto batzuk baliteke hizkuntza bereiziak izatea; forest maninka izan daiteke folongakan, odienné jularen dialektoa; barala baliteke odienné jularen dialektoa izatea. Wassulutarrak fulani etniakoak dira, manding hizkuntza hartu dutenak; Boli Kostan baliteke kankan maninka izatea, odienné jula edo bietatik bereizia.

jula, worodougou (worodougou, ouorodougou, worodugu, worodougoukakan, bakokan) [JUD] 80.000 hiztun (1999, SIL). Ipar-mendebaldeko Eskualdea, Séguéla Departamendua. Niger-Congo, Mande, Western, Central-Southwestern, Central, Manding-Jogo, Manding-Vai, Manding-Mokole, Manding, Manding-East, Southeastern Manding, Maninka Mori.Dialektoak: worodougouka, karanjan, kanika. Karanja baliteke hizkuntza bereizia izatea; Mankono departamenduan herriak ‘bakokan’ deitzen diote.

 

BURKINA FASO

 

jula (dyula, dyoula, diula, dioula, djula) [DYU] 1.000.000 edo gehiago hiztun Burkina Fason 1. hizkuntza dutenak, 3.000.000-4.000.000 bigarren hizkuntza dutenak (1990, SIL);  herrialde guztietako populazio osoa 2.520.000 lehen hizkuntza dutenak, 3.000.000-4.000.000 bigarren hizkuntza dutenak (1990, SIL). Comoé, Kénédougou, Houet eta Leraba probintziak. Halaber mintzatzen da Boli Kosta eta Malin ere.  Niger-Congo, Mande, Western, Central-Southwestern, Central, Manding-Jogo, Manding-Vai, Manding-Mokole, Manding, Manding-East, Northeastern Manding, Bamana. Jula merkatal hizkuntza da mendebalde Burkina Fason eta ipar Boli Kostan; banbarera eta malinkeeraren ezberdina da eta baita etnikoki ere. Adin guztietakoak; Senegalgo joleraren (diola) ezberdina. Irrati programak, filmeak.

 

MALI

 

jula (dyoula, diula, dioula, djula, dyula) [DYU] 50.000 (1991). Niger-Congo, Mande, Western, Central-Southwestern, Central, Manding-Jogo, Manding-Vai, Manding-Mokole, Manding, Manding-East, Northeastern Manding, Bamana. Dialektoak: malinke, kong jula. Ikus sarrera nagusia Burkina Fason.

 

Hizkuntza / lengua: diulera / jula / diula / dioula.

Hiztunak / hablantes (1990): 2.520.000.  Milioiaren 3/4 bigarren hizkuntza dutenekin.              

Herrialdea / país: Burkina Faso (1.000.000), Boli Kosta (179.000), Mali (50.000.

 

HISTORIA. Es una lengua vehicular y de integración hablada sobre todo en Burkina Faso y también en Mali, Costa de Marfil, Guinea... Es lengua separada de bambara y malinke y étnicamente son diferentes.

 

 

LENGUA. Principales características.

Fonética. A) Posee 7 vocales, largas y breves. Todas las vocales pueden ser nasalizadas. B) Los préstamos que empiezan con r  deben recibir delante de esta consonante la primera vocal del préstamo para que puedan ser aceptados en diula: fr. radio > arajó; fr. robe  > orobú; fr. rideau > iridó.

Morfosintaxis. A) La estructura de la sílaba es consonante seguida de vocal. B) Posee pronombres enfáticos o de insistencia y pueden ser complementos y sujetos C) Los 10 primeros números en diula son: kélen (1), fila (2), saba (3), náani (4), dúuru (5), wóoro (6), wólónwùlá / wólónfìlá (7), séegi (8), konontón (9), tan (10).

Escritura. Utiliza alfabeto latino y árabe.

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

DIOULA FACILE, Tome I, collection dak, Sanou Aïssata, 20,5x15, 60 or., Uagadugu, 2003.

 

JULA ALFABETOA

JULA ALPHABET