Afrikaansa

 

AFRIKAANSA

AFRIKAANS, AFRIKAANS, AFRIKAANS

 

Language family: Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian.

Language codes:

        ISO  639-1    af

        ISO  639-2    afr

        ISO  639-3    afr

Glottolog: afri1274.

Linguasphere: 52-ACB-ba.

 

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: afrikaans):

afrikaans [AFK] hizk. Hegoafrika; baita Australia, Botswana, Kanada, Lesotho, Malawi, Namibia, Zambia, Zelanda Berria eta Zimbabwe ere.

 

BOTSWANA

 

afrikaans [AFK] 20.000 hiztun (1995, LBT). Ama hizkuntza bezala mintzatua nagusiki nekazarien granjetan eta Ghanzi herrian, Ghanzi distrituan, Kgalagadi Distrituaren hego erdialdean, bereziki hegoafrikar mugatik hurbil, eta Takatokwane herrian, Kweneng distrituan. Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Afrikanerrek mintzatua ama hizkuntza bezala (Ghanzi Distritua) eta baita arraza jatorria nahasia duen herriak ere (Kweneng eta Kgalagadi distrituak). Alfabetizazioa 1. hizkuntzan: % 100 Ghanzin, % 50 Kweneng eta Kgalagadin. Alfabetizazioa 2. hizkuntzan:  % 75 Kweneng eta Kgalagadi distrituetan Tswanan, % 50 ingelesez; gutxi batzuk Ghanzi Distrituan Tswanan, gehiago ingelesez. Ikus sarrera nagusia Hegoafrikan.

 

HEGOAFRIKA

 

afrikaans [AFK] 6.200.000 hiztun (1991, Christos van Rensburg), hauetatik 1.000.000 bat bertako elebidunak dira ingelesez (1989,  J. Holm), populazioaren % 15,1 (1995, The Economist), 4.000.000k darabilte Hego Afrikan 2. edo 3. hizkuntza bezala (1989, J. Holm). Herrialde guztietako populazio osoa 6.381.000; 2. hizkuntza dutenak barne: 10.000.000 (1999, WA). Pretoria eta Bloemfontein dira populazioaren zentro nagusiak. Cape malayak nagusiki Capetownen bizi dira eta batzuk Johannesburg, Pretoria, Durban, eta Port Elizabethen. Halaber mintzatua Australia, Botswana, Kanada, Lesotho, Malawi, Namibia, Zelanda Berria, Zambia eta Zimbabwen ere. Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Dialektoak: cape afrikaans (west cape afrikaans), orange river afrikaans, east cape afrikaans. XVII. m.an kolonialistek mintzaturiko nederlanderaren aldaera bat, gehi malaiera, hizkuntza bantuak, khoisan hizkuntzak, portugesa, eta beste hainbat europar hizkuntzei hartutako zenbait mailegu lexikal eta sintaktikorekin. Beren arbasoak Javatik etorriak duela 300 urte. 150.000 cape malayarrek afrikaans mintzatzen dute; batzuek baita ingelesa ere. Hizkuntza nazionala.

 

MALAWI

 

afrikaans [AFK] Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Hego Afrikatiko nederlanderadun jendeak mintzatzen du. Ikus sarrera nagusia Hegoafrikan.

 

NAMIBIA

 

afrikaans [AFK] 133.324 hiztun (1991eko errolda), populazioaren % 25ak erabilia Windhoek-en beren etxeetan (1995 errolda).  Ezezaguna iparraldean, owambo tribuen artean eta Kavango eta Caprivi eskualdeetan. Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Lehenago estatus ofiziala zuen. Ikus sarrera nagusia Hegoafrikan.

 

ZAMBIA

 

afrikaans [AFK] Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Komunikazio handiko hizkuntza. Ikus sarrera nagusia Hegoafrikan.

 

Hizkuntza / lengua: afrikaansa / afrikaans / afrikaans / afrikaans.

Hiztunak / hablantes (2002): 6.376.000 (Rafael del Moral).

Herrialdea / país: Hegoafrika (6.220.000, populazio zuriaren % 60 eta mestizoen % 50).

 

 

HISTORIA. Familia germanikoaren mendebaldeko adarreko indoeuropar hizkuntza, familia berekoak izanik alemana, nederlandera eta jidisha ere. Jatorriz Lurmuturreko nederlandera (holandera) deitu zitzaion eta gaurko izena XIX m.aren hondarrean eman zitzaion. Afrikaansaz mintzatzen diren zuriei boerrak (granjeroak) deitu zaie. Kolonoek Hegoafrikara eraman zuten hegoaldeko nederlanderan du jatorria. Hizkuntza germanikoetan gazteena da. XIX. m.ra arte mintzatua bakarrik izan zen eta idazteko  neerlandera arautua erabiltzen zen. 1925ean nederlanderaren lekua hartu zuen hizkuntza ofizial bezala. Beste bi hizkuntza mintzatuenak bantuak dira, oso hurbilak beren artean: zuluera eta josera. Nederlanderaz eta afrikaansez mintzatzen direnek elkar uler dezakete zertxobait kostata. XX. m.an zehar garatu zen literatura. 1933an publikatu zen Bibliaren lehenengo itzulpen osoa.

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak.

Fonetika. A) Bokalen aldaera handia du bere sistema fonikoak. sch hasierako multzo kontsonantikoa sk bihurtu da: schoen (zapatak) ® skoen. Kontsonante jakin batzuen aurreko -t desagertu egin da. B) Ortografiak nederlanderako kontsonante bikoitzak murriztu egin ditu. C) Azentua hitzaren edozein silabak har dezake, baina normalean erroak hartzen du. Azentu zirkunflexuak bokal luze irekiak seinalatzen ditu.  

Morfosintaxia. A) Izen amankomun eta neutroen arteko bereizketa galdu egin da. B) -e morfemak plurala adierazten du ia beti. C) Hitzak ez dira deklinatzen. D) Artikuluak bakarrera murriztu dira: die. E) Aditzei dagokienez, amaierak murriztu egin ditu eta aldagaitz bihurtu pertsona gramatikal guztietan. Normalean subjektua eta osagarrien artean agertzen dira. F) Perpausaren ohiko ordena Subjektua + Aditza + Osagarriak da. G) Lexikoak ingeles, frantses eta alemanetik hartu ditu maileguak kolonoen jatorriko hizkuntzen bidez eta baita inguruko afrikar hizkuntzetatik ere, hala nola khoisan eta bantuetatik. H) Zenbakien izenak apenas aldatu diren nederlanderako izenetatik. Hona hemen afrikaansez lehenengo 10 zenbakien izenak: een (1), twee (2), drie (3), vier (4), vyf (5), ses (6), sewe (7), agt (8), nege (9), tien (10).

 

 

Idazkera. Latindar alfabetoa, zeinari azentu zirkunflexua erantsi baitzaio bokal luze irekientzat.

 

HISTORIA. Lengua indoeuropea de la rama occidental de la familia germánica, a la que también pertenecen el alemán, el holandés y el yidis, originariamente llamado holandés del Cabo. La designación actual fue adoptada a finales del s. XIX. Los hablantes blancos del afrikaans son llamados boers (granjeros). Procede de la variedad meridional del holandés llegado a Sudáfrica en boca de los colonos. Es la más joven de las lenguas germánicas. Fue solo lengua oral hasta mitad del s. XIX, mientras el holandés o neerlandés normativo era la escrita. En 1925 sustituyó al holandés como lengua oficial. Las otras dos lenguas más habladas son lenguas bantúes muy cercanas entre sí, el zulú y el josa. Hablantes de holandés y afrikaans pueden entenderse con algún esfuerzo. Durante el s. XX se desarrolló la literatura. En 1933 se publicó la primera traducción completa de la Biblia.

 

 

 

LENGUA. Principales características.

Fonética.A) Dispone de un sistema fónico de una gran variedad de vocales. El grupo consonántico inicial sch se transforma en sk: schoen (zapatos) ® skoen. Desaperece la t  precedida de determinadas consonantes. B) La ortografía reduce las consonantes dobles del holandés.C) El acento puede recaer en cualquiera de las sílabas  de una palabra, pero casi siempre se encuentra en la raíz de la misma.El acento circunflejo señala las vocales largas abiertas.

Morfosintaxis.A) Se ha perdido la distinción entre nombres comunes y neutros. B) El morfema -e indica generalmente plural. C) Las palabras no se declinan. D) Simplifica los artículos a uno solo: die. E) En cuanto a los verbos, reduce las desinencias hasta hacerlas invariables en todas las personas gramaticales. Habitualmente aparecen entre el sujeto y los complementos. F) El orden habitual de la oración es Sujeto + Verbo + Complementos. G) El léxico incorpora préstamos del inglés, del francés y del alemán a través de las lenguas  de origen de los colonos y también términos de de las lenguas africanas  vecinas, como las koisanas y las bantúes. H) Los nombres de los números apenas han cambiado con respecto a los del holandés. Los 10 primeros son los siguientes: een (1), twee (2), drie (3), vier (4), vyf (5), ses (6), sewe (7), agt (8), nege (9), tien (10).

Escritura. Afabeto latino, al que se añade el acento circunflejo para las vocales largas abiertas.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

L’AFRIKAANS de poche, Assimil évasion, Un guide de conversation original et facile, les mots clés, les expressions courantes, les coutumes locales, d’après Thomas Suelmann,  14,5x10,5, 206 or., France, 1999.

 

HIZTEGIAK, LEXIKOAK

 

DEUTSCH-AFRIKAANS / AFRIKAANS-DEUTSCH, Wörterbuch,  H.G. Schulze eta G.P.J. Trümpelmann, in4vo handia, 809 or., Pretoria, 1957.

 

AFRIKAANSA

AFRIKAANS LANGUAGE

 

Bokalen hotsak / Vowel sounds

 

 

Front

Central

Back

plain

lab.

Close

i

yː

 

u

Mid

ɛ, ɛː

œ

ə

ɔ, ɔː

Open

 

 

ɐ

ɑː

 

 

Hainbat ezberdintasun nederlandera eta afrikaansaren artean. Artikulu mugagabea, 'n afrikaansaz eta een nederlanderaz. 'A book'  'n boek da afrikaansaz, eta  bietara  een boek edo 'n boek nederlanderaz. 'n hau normalean bokal ahul bezala [ə] ahoskatzen da.

Afrikaansaz atzizki txikigarria ‹-tjie› da, eta nederlanderaz ‹-tje›, beraz "bit" afrikaansaz  bietjie eta  beetje nederlanderaz.

Bokal diakritikodunak afrikaansaz mailegatuak ez diren hitzetan: ‹á, é, è, ê, ë, í, î, ï, ó, ô, ú, û, ý›.

Afrikaansaz hitz labur batzuek hasieran apostrofoa hartzen dute. Hitz apostrofodunen hiru adibide dira 'k, 't, 'n. Azkena (artikulu mugagabea) da afrikaansa moderno idatzian amankomuna, eta besteak beste hitz batzuen aldaera laburtuak dira (ek eta het hurrenez hurren) eta apenas aurki daitezkeen poesian ez bada.

 

 

Some differences between Deutch and Afrikaans. The indefinite article, 'n in Afrikaans and een in Dutch. 'A book' is 'n boek in Afrikaans, whereas it is either een boek or 'n boek in Dutch. This 'n is usually pronounced as just a weak vowel, [ə].

The diminutive suffix in Afrikaans is ‹-tjie›, whereas in Dutch it is ‹-tje›, hence a "bit" is bietjie in Afrikaans and beetje in Dutch.

The vowels with diacritics in non-loanword Afrikaans are: ‹á, é, è, ê, ë, í, î, ï, ó, ô, ú, û, ý›.

A few short words in Afrikaans take initial apostrophes.Three examples of such apostrophed words are 'k, 't, 'n. The last (the indefinite article) is the only apostrophed word that is common in modern written Afrikaans, since the other examples are shortened versions of other words (ek and het respectively) and are rarely found outside of a poetic context.

 

 

Hona hemen adibide batzuk / Here are a few examples

 

Apostrophed Version

Usual Version

Translation

Notes

'n Man loop daar

 

A man walks there

 

'k 't Dit gesê

Ek het dit gesê

I said it

Uncommon, more common: Ek't dit gesê

't Jy dit geëet?

Het jy dit geëet?

'd You eat it?

Extremely uncommon

 

Afrikaans letraketa ahoskera / Afrikaans letters and pronunciation

Grapheme

IPA

Examples

a

/ɐ/

appel ('apple')

aa

/ɑː/

aap ('ape')

aai

/ɑːi/

draai ('turn')

ai

/aj/

baie ('many', 'much' or 'very')

b

/b/

boom ('tree')

c

/s/, /k/

(found mainly in borrowed words; the former pronunciation occurs before 'e', 'i', or 'y'; featured in the plural form -ici, as in the plural of medikus (medic), medici)

ch

/ʃ/, /x/, /k/

chirurg ('surgeon'; /ʃ/, typically 'sj' is used instead), chemie ('chemistry'; /x/), chitien ('chitin'; /k/). Found only in loanwords and proper names

d

/d/

dae ('days') , dag ('day')

dj

/d͡ʒ/

djati ('teak') (used to transcribe foreign words)

e

/ɛ/, /iˑe/, /ə/

se (indicates possessive, for example 'Jan se boom', meaning 'John's tree')

ê

/ɛː/

('say' or 'says')

ë

/i/

('eyes')

ee

/eə/

weet ('know' or 'knows') , eet ('eat') , een ('one')

eeu

/iu/

sneeu ('snow') , eeu , ('century')

ei

/ɛi/

Mei ('May")

eu

/eø/

seun ('son' or 'lad')

f

/f/

fiets ('bicycle')

g

/x/

goed ('good') , geel ('yellow')

gh

/ɡ/

gholf ('golf'). Used for /ɡ/ when it is not an allophone of /x/; found only in borrowed words

h

/ɦ/

hael ('hail'), hond ('dog')

i

/i/

kind ('child') ink ('ink')

ie

/i/

iets ('something')

j

/j/

jonk ('young')

k

/k/

kat ('cat') , kan ('kan')

l

/l/

lag ('laugh')

m

/m/

man ('man')

n

/n/

nael ('nail')

ng

/ŋ/

sing ('sing')

o

/ɔ/

op ('on' or 'up')

ô

/ɔː/

môre ('tomorrow')

oe

/u/

boek ('book') , koel ('cool')

oei

/ui/

koei ('cow')

oi

/oj/

mooi ('pretty' or 'beautiful') - Sometimes spelled 'oy' in loanwords and surnames

oo

/oə/

oor ('ear' or 'over')

ooi

/ɔːi/

nooi (saying for little girl)

ou

/ɵu/

oupa ('grand(pa/father) , koud ('cold')

p

/p/

pot ('pot') , pers ('purple')

q

/k/

(found only in foreign words with original spelling maintained; typically ‹k› is used instead)

r

/r/

rooi ('red')

s

/s/

ses ('six') , stem ('voice' or 'vote')

sj

/ʃ/

sjaal ('shawl')

t

/t/

tafel ('table')

tj

/tʃ/, /k/

tjank ('whine like a dog' or 'to cry incessantly'). (The former pronunciation occurs at the beginning of a word and the latter in ‹-tjie›)

u

/œ/

kus ('coast')

û

ː/

brûe ('bridges')

ui

/œj/

uit ('out')

uu

/y/

uur ('hour')

v

/f/

vis ('fish'), vir ('for')

w

/v/

water ('water')

x

/ks/

xifoïed ('xiphoid')

y

/ɛi/

byt ('bite')

z

/z/

Zoeloe ('Zulu'). Found only in onomatopoeia and loanwords

           

 

 

Afrikaans gramatikan, ez dago bereizketarik aditzen infinitiboa eta orainaldiko formetan, salbuespen izanik ‘izan’ eta ‘ukan’ aditzak.

 

 

In Afrikaans grammar, there is no distinction between the infinitive and present forms of verbs, with the exception of the verbs 'to be' and 'to have'.

 

Infinitive form

present indicative form

Dutch

English

German

wees

is

zijn

be

sein

het

hebben

have

haben

In addition, verbs do not conjugate differently depending on the subject. For example,

Afrikaans

Dutch

English

German

ek is

ik ben

I am

ich bin

jy/u is

jij/u bent

you are (sing.)

du bist (informal sing.)

hy/sy/dit is

hij/zij/het is

he/she/it is

er/sie/es ist

ons is

wij zijn

we are

wir sind

julle is

jullie zijn

you are (plur.)

ihr seid (informal pl.)

hulle is

zij zijn

they are

Sie (formal sing. & pl.)/sie sind

The preterite looks exactly like the present but is indicated by adverbs like toe, the exception being 'to be'.

Afrikaans

Dutch

English

German

ek was

ik was

I was

ich war

The perfect is sometimes preferred over the preterite in literature where the preterite would be used in Dutch or English, for example, in the case of the verb to drink:

Afrikaans

Dutch

English

German

ek het gedrink.

ik dronk.

I drank.

ich trank.

In other respects, the perfect in Afrikaans follows Dutch and English.

Afrikaans

Dutch

English

German

ek het gedrink

ik heb gedronken.

I have drunk.

ich habe getrunken.

 

 

Afrikaansa oso hizkuntza zentralizatua da, esan nahi baita bokal gehienak era oso zentralizatuan ahoskatzen direla. Nahiz eta dialekto eta azentu ezberdin asko egon, transkripziooa nahikoa estandarra da.

 

 

Afrikaans is a very centralised language, meaning that most of the vowels are pronounced in a very centralised way. Although there are many different dialects and accents, the transcription should be fairly standard.

 

 

 

Afrikaans

IPA

Dutch

English

German

Hallo! Hoe gaan dit?

[ɦaləu ɦu xaˑn dət]

Hallo! Hoe gaat het (met je/jou/u)?
Also used: Hallo! Hoe is het?

Hello! How is it going (Hello! How are you?)

Hallo! Wie geht's?

Baie goed, dankie.

[bajə xuˑt danki]

Heel goed, dank je.

Very well, thank you.

Mir geht's gut, danke.

Praat jy Afrikaans?

[prɑˑt jəi afrikɑ̃ˑs]

Spreek je Afrikaans?

Do you speak Afrikaans?

Sprichst du Afrikaans?

Praat jy Engels?

[prɑˑt jəi ɛŋəls]

Spreek je Engels?

Do you speak English?

Sprichst du Englisch?

Ja.

[jɑˑ]

Ja.

Yes.

Ja.

Nee.

[neˑə]

Nee.

No.

Nein.

'n Bietjie.

[ə biki]

Een beetje.

A bit.

Ein Bisschen.

Wat is jou naam?

[vat əs jəu nɑˑm]

Hoe heet je?
Less common: Wat is jouw naam?

What is your name?

Wie heißt du?
Wie ist dein Name?

Die kinders praat Afrikaans.

[di kənərs prɑˑt afrikɑˑns]

De kinderen spreken Afrikaans.

The children speak Afrikaans.

Die Kinder sprechen Afrikaans.

Ek is lief vir jou.
Less common: Ek het jou lief.

[æk əs lif vɯr jəʊ]

Ik hou van je/jou.
Less common: Ik heb je/jou lief.

I love you.

Ich liebe dich.
Also: Ich habe dich lieb.

 

 

AFRIKAANS ALFABETOA

AFRIKAANS ALPHABET

 

 

XX. m.aren lehen urteak arte bazegoen afrikaans akademiarekiko benetako interesa. 1925ean gobernuak afrikaansa benetako hizkuntzatzat onartu zuen eta ez nederlanderaren bertsio argot bezala. Ordudanik afrikaansa gutxi aldatu da.

 

 

 

During the early years of the 20th century there was a blossoming of academic interest in Afrikaans. In 1925 Afrikaans was recognised by the government as a real language, instead of a slang version of Dutch. Afrikaans has changed little since then.

 

Afrikaans alfabetoa / Afrikaans alphabet

 

A a

B b

C c

D d

E e

F f

G g

H h

I i

aa

bee

see

dee

ee

ef

gee

haa

ie

J j

K k

L l

M m

N n

O o

P p

Q q

R r

jee

kaa

el

em

en

oo

pee

kuu

er

S s

T t

U u

V v

W w

X x

Y y

Z z

 

es

tee

uu

vee

wee

ex

y

set

 

 

Afrikaans ahoskera / Afrikaans pronunciation

 

Afrikaans pronunciation

 

Testu-lagina afrikaansaz / Sample text in Afrikaans

 

Alle menslike wesens word vry, met gelyke waardigheid en regte, gebore. Hulle het rede en gewete en behoort in die gees van broederskap teenoor mekaar op te tree.

 

Itzulpena / Translation

 

 

Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu behar dute.

(Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsaleko 1. artikulua)

 

 

All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
(Article 1 of the Universal Declaration of Human Rights)

 

 

 

 

AFRIKAANSA

AFRIKAANS, AFRIKAANS, AFRIKAANS

 

Language family: Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian.

Language codes:

        ISO  639-1    af

        ISO  639-2    afr

        ISO  639-3    afr

Glottolog: afri1274.

Linguasphere: 52-ACB-ba.

 

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: afrikaans):

afrikaans [AFK] hizk. Hegoafrika; baita Australia, Botswana, Kanada, Lesotho, Malawi, Namibia, Zambia, Zelanda Berria eta Zimbabwe ere.

 

BOTSWANA

 

afrikaans [AFK] 20.000 hiztun (1995, LBT). Ama hizkuntza bezala mintzatua nagusiki nekazarien granjetan eta Ghanzi herrian, Ghanzi distrituan, Kgalagadi Distrituaren hego erdialdean, bereziki hegoafrikar mugatik hurbil, eta Takatokwane herrian, Kweneng distrituan. Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Afrikanerrek mintzatua ama hizkuntza bezala (Ghanzi Distritua) eta baita arraza jatorria nahasia duen herriak ere (Kweneng eta Kgalagadi distrituak). Alfabetizazioa 1. hizkuntzan: % 100 Ghanzin, % 50 Kweneng eta Kgalagadin. Alfabetizazioa 2. hizkuntzan:  % 75 Kweneng eta Kgalagadi distrituetan Tswanan, % 50 ingelesez; gutxi batzuk Ghanzi Distrituan Tswanan, gehiago ingelesez. Ikus sarrera nagusia Hegoafrikan.

 

HEGOAFRIKA

 

afrikaans [AFK] 6.200.000 hiztun (1991, Christos van Rensburg), hauetatik 1.000.000 bat bertako elebidunak dira ingelesez (1989,  J. Holm), populazioaren % 15,1 (1995, The Economist), 4.000.000k darabilte Hego Afrikan 2. edo 3. hizkuntza bezala (1989, J. Holm). Herrialde guztietako populazio osoa 6.381.000; 2. hizkuntza dutenak barne: 10.000.000 (1999, WA). Pretoria eta Bloemfontein dira populazioaren zentro nagusiak. Cape malayak nagusiki Capetownen bizi dira eta batzuk Johannesburg, Pretoria, Durban, eta Port Elizabethen. Halaber mintzatua Australia, Botswana, Kanada, Lesotho, Malawi, Namibia, Zelanda Berria, Zambia eta Zimbabwen ere. Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Dialektoak: cape afrikaans (west cape afrikaans), orange river afrikaans, east cape afrikaans. XVII. m.an kolonialistek mintzaturiko nederlanderaren aldaera bat, gehi malaiera, hizkuntza bantuak, khoisan hizkuntzak, portugesa, eta beste hainbat europar hizkuntzei hartutako zenbait mailegu lexikal eta sintaktikorekin. Beren arbasoak Javatik etorriak duela 300 urte. 150.000 cape malayarrek afrikaans mintzatzen dute; batzuek baita ingelesa ere. Hizkuntza nazionala.

 

MALAWI

 

afrikaans [AFK] Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Hego Afrikatiko nederlanderadun jendeak mintzatzen du. Ikus sarrera nagusia Hegoafrikan.

 

NAMIBIA

 

afrikaans [AFK] 133.324 hiztun (1991eko errolda), populazioaren % 25ak erabilia Windhoek-en beren etxeetan (1995 errolda).  Ezezaguna iparraldean, owambo tribuen artean eta Kavango eta Caprivi eskualdeetan. Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Lehenago estatus ofiziala zuen. Ikus sarrera nagusia Hegoafrikan.

 

ZAMBIA

 

afrikaans [AFK] Indo-European, Germanic, West, Low Saxon-Low Franconian, Low Franconian. Komunikazio handiko hizkuntza. Ikus sarrera nagusia Hegoafrikan.

 

Hizkuntza / lengua: afrikaansa / afrikaans / afrikaans / afrikaans.

Hiztunak / hablantes (2002): 6.376.000 (Rafael del Moral).

Herrialdea / país: Hegoafrika (6.220.000, populazio zuriaren % 60 eta mestizoen % 50).

 

 

HISTORIA. Familia germanikoaren mendebaldeko adarreko indoeuropar hizkuntza, familia berekoak izanik alemana, nederlandera eta jidisha ere. Jatorriz Lurmuturreko nederlandera (holandera) deitu zitzaion eta gaurko izena XIX m.aren hondarrean eman zitzaion. Afrikaansaz mintzatzen diren zuriei boerrak (granjeroak) deitu zaie. Kolonoek Hegoafrikara eraman zuten hegoaldeko nederlanderan du jatorria. Hizkuntza germanikoetan gazteena da. XIX. m.ra arte mintzatua bakarrik izan zen eta idazteko  neerlandera arautua erabiltzen zen. 1925ean nederlanderaren lekua hartu zuen hizkuntza ofizial bezala. Beste bi hizkuntza mintzatuenak bantuak dira, oso hurbilak beren artean: zuluera eta josera. Nederlanderaz eta afrikaansez mintzatzen direnek elkar uler dezakete zertxobait kostata. XX. m.an zehar garatu zen literatura. 1933an publikatu zen Bibliaren lehenengo itzulpen osoa.

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak.

Fonetika. A) Bokalen aldaera handia du bere sistema fonikoak. sch hasierako multzo kontsonantikoa sk bihurtu da: schoen (zapatak) ® skoen. Kontsonante jakin batzuen aurreko -t desagertu egin da. B) Ortografiak nederlanderako kontsonante bikoitzak murriztu egin ditu. C) Azentua hitzaren edozein silabak har dezake, baina normalean erroak hartzen du. Azentu zirkunflexuak bokal luze irekiak seinalatzen ditu.  

Morfosintaxia. A) Izen amankomun eta neutroen arteko bereizketa galdu egin da. B) -e morfemak plurala adierazten du ia beti. C) Hitzak ez dira deklinatzen. D) Artikuluak bakarrera murriztu dira: die. E) Aditzei dagokienez, amaierak murriztu egin ditu eta aldagaitz bihurtu pertsona gramatikal guztietan. Normalean subjektua eta osagarrien artean agertzen dira. F) Perpausaren ohiko ordena Subjektua + Aditza + Osagarriak da. G) Lexikoak ingeles, frantses eta alemanetik hartu ditu maileguak kolonoen jatorriko hizkuntzen bidez eta baita inguruko afrikar hizkuntzetatik ere, hala nola khoisan eta bantuetatik. H) Zenbakien izenak apenas aldatu diren nederlanderako izenetatik. Hona hemen afrikaansez lehenengo 10 zenbakien izenak: een (1), twee (2), drie (3), vier (4), vyf (5), ses (6), sewe (7), agt (8), nege (9), tien (10).

 

 

Idazkera. Latindar alfabetoa, zeinari azentu zirkunflexua erantsi baitzaio bokal luze irekientzat.

 

HISTORIA. Lengua indoeuropea de la rama occidental de la familia germánica, a la que también pertenecen el alemán, el holandés y el yidis, originariamente llamado holandés del Cabo. La designación actual fue adoptada a finales del s. XIX. Los hablantes blancos del afrikaans son llamados boers (granjeros). Procede de la variedad meridional del holandés llegado a Sudáfrica en boca de los colonos. Es la más joven de las lenguas germánicas. Fue solo lengua oral hasta mitad del s. XIX, mientras el holandés o neerlandés normativo era la escrita. En 1925 sustituyó al holandés como lengua oficial. Las otras dos lenguas más habladas son lenguas bantúes muy cercanas entre sí, el zulú y el josa. Hablantes de holandés y afrikaans pueden entenderse con algún esfuerzo. Durante el s. XX se desarrolló la literatura. En 1933 se publicó la primera traducción completa de la Biblia.

 

 

 

LENGUA. Principales características.

Fonética.A) Dispone de un sistema fónico de una gran variedad de vocales. El grupo consonántico inicial sch se transforma en sk: schoen (zapatos) ® skoen. Desaperece la t precedida de determinadas consonantes. B) La ortografía reduce las consonantes dobles del holandés.C) El acento puede recaer en cualquiera de las sílabas de una palabra, pero casi siempre se encuentra en la raíz de la misma.El acento circunflejo señala las vocales largas abiertas.

Morfosintaxis.A) Se ha perdido la distinción entre nombres comunes y neutros. B) El morfema -e indica generalmente plural. C) Las palabras no se declinan. D) Simplifica los artículos a uno solo: die. E) En cuanto a los verbos, reduce las desinencias hasta hacerlas invariables en todas las personas gramaticales. Habitualmente aparecen entre el sujeto y los complementos. F) El orden habitual de la oración es Sujeto + Verbo + Complementos. G) El léxico incorpora préstamos del inglés, del francés y del alemán a través de las lenguas de origen de los colonos y también términos de de las lenguas africanas  vecinas, como las koisanas y las bantúes. H) Los nombres de los números apenas han cambiado con respecto a los del holandés. Los 10 primeros son los siguientes: een (1), twee (2), drie (3), vier (4), vyf (5), ses (6), sewe (7), agt (8), nege (9), tien (10).

Escritura. Afabeto latino, al que se añade el acento circunflejo para las vocales largas abiertas.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

L’AFRIKAANS de poche, Assimil évasion, Un guide de conversation original et facile, les mots clés, les expressions courantes, les coutumes locales, d’après Thomas Suelmann, 14,5x10,5, 206 or., France, 1999.

 

HIZTEGIAK, LEXIKOAK

 

DEUTSCH-AFRIKAANS / AFRIKAANS-DEUTSCH, Wörterbuch,  H.G. Schulze eta G.P.J. Trümpelmann, in4vo handia, 809 or., Pretoria, 1957.

 

AFRIKAANSA

AFRIKAANS LANGUAGE

 

Bokalen hotsak / Vowel sounds

 

 

Front

Central

Back

plain

lab.

Close

i

yː

 

u

Mid

ɛ, ɛː

œ

ə

ɔ, ɔː

Open

 

 

ɐ

ɑː

 

 

Hainbat ezberdintasun nederlandera eta afrikaansaren artean. Artikulu mugagabea, 'n afrikaansaz eta een nederlanderaz. 'A book'  'n boek da afrikaansaz, eta bietara  een boek edo 'n boek nederlanderaz. 'n hau normalean bokal ahul bezala [ə] ahoskatzen da.

Afrikaansaz atzizki txikigarria ‹-tjie› da, eta nederlanderaz ‹-tje›, beraz "bit" afrikaansaz bietjie eta beetje nederlanderaz.

Bokal diakritikodunak afrikaansaz mailegatuak ez diren hitzetan: ‹á, é, è, ê, ë, í, î, ï, ó, ô, ú, û, ý›.

Afrikaansaz hitz labur batzuek hasieran apostrofoa hartzen dute. Hitz apostrofodunen hiru adibide dira 'k, 't, 'n. Azkena (artikulu mugagabea) da afrikaansa moderno idatzian amankomuna, eta besteak beste hitz batzuen aldaera laburtuak dira (ek eta het hurrenez hurren) eta apenas aurki daitezkeen poesian ez bada.

 

 

Some differences between Deutch and Afrikaans. The indefinite article, 'n in Afrikaans and een in Dutch. 'A book' is 'n boek in Afrikaans, whereas it is either een boek or 'n boek in Dutch. This 'n is usually pronounced as just a weak vowel, [ə].

The diminutive suffix in Afrikaans is ‹-tjie›, whereas in Dutch it is ‹-tje›, hence a "bit" is bietjie in Afrikaans and beetje in Dutch.

The vowels with diacritics in non-loanword Afrikaans are: ‹á, é, è, ê, ë, í, î, ï, ó, ô, ú, û, ý›.

A few short words in Afrikaans take initial apostrophes.Three examples of such apostrophed words are 'k, 't, 'n. The last (the indefinite article) is the only apostrophed word that is common in modern written Afrikaans, since the other examples are shortened versions of other words (ek and het respectively) and are rarelyfound outside of a poetic context.

 

 

Hona hemen adibide batzuk / Here are a few examples

 

Apostrophed Version

Usual Version

Translation

Notes

'n Man loop daar

 

A man walks there

 

'k 't Dit gesê

Ek het dit gesê

I said it

Uncommon, more common: Ek't dit gesê

't Jy dit geëet?

Het jy dit geëet?

'd You eat it?

Extremely uncommon

 

Afrikaans letraketa ahoskera / Afrikaans letters and pronunciation

Grapheme

IPA

Examples

a

/ɐ/

appel ('apple')

aa

/ɑː/

aap ('ape')

aai

/ɑːi/

draai ('turn')

ai

/aj/

baie ('many', 'much' or 'very')

b

/b/

boom ('tree')

c

/s/, /k/

(found mainly in borrowed words; the former pronunciation occurs before 'e', 'i', or 'y'; featured in the plural form -ici, as in the plural of medikus (medic), medici)

ch

/ʃ/, /x/, /k/

chirurg ('surgeon'; /ʃ/, typically 'sj' is used instead), chemie ('chemistry'; /x/), chitien ('chitin'; /k/). Found only in loanwords and proper names

d

/d/

dae ('days') , dag ('day')

dj

/d͡ʒ/

djati ('teak') (used to transcribe foreign words)

e

/ɛ/, /iˑe/, /ə/

se (indicates possessive, for example 'Jan se boom', meaning 'John's tree')

ê

/ɛː/

('say' or 'says')

ë

/i/

('eyes')

ee

/eə/

weet ('know' or 'knows') , eet ('eat') , een ('one')

eeu

/iu/

sneeu ('snow') , eeu , ('century')

ei

/ɛi/

Mei ('May")

eu

/eø/

seun ('son' or 'lad')

f

/f/

fiets ('bicycle')

g

/x/

goed ('good') , geel ('yellow')

gh

/ɡ/

gholf ('golf'). Used for /ɡ/ when it is not an allophone of /x/; found only in borrowed words

h

/ɦ/

hael ('hail'), hond ('dog')

i

/i/

kind ('child') ink ('ink')

ie

/i/

iets ('something')

j

/j/

jonk ('young')

k

/k/

kat ('cat') , kan ('kan')

l

/l/

lag ('laugh')

m

/m/

man ('man')

n

/n/

nael ('nail')

ng

/ŋ/

sing ('sing')

o

/ɔ/

op ('on' or 'up')

ô

/ɔː/

môre ('tomorrow')

oe

/u/

boek ('book') , koel ('cool')

oei

/ui/

koei ('cow')

oi

/oj/

mooi ('pretty' or 'beautiful') - Sometimes spelled 'oy' in loanwords and surnames

oo

/oə/

oor ('ear' or 'over')

ooi

/ɔːi/

nooi (saying for little girl)

ou

/ɵu/

oupa ('grand(pa/father) , koud ('cold')

p

/p/

pot ('pot') , pers ('purple')

q

/k/

(found only in foreign words with original spelling maintained; typically ‹k› is used instead)

r

/r/

rooi ('red')

s

/s/

ses ('six') , stem ('voice' or 'vote')

sj

/ʃ/

sjaal ('shawl')

t

/t/

tafel ('table')

tj

/tʃ/, /k/

tjank ('whine like a dog' or 'to cry incessantly'). (The former pronunciation occurs at the beginning of a word and the latter in ‹-tjie›)

u

/œ/

kus ('coast')

û

ː/

brûe ('bridges')

ui

/œj/

uit ('out')

uu

/y/

uur ('hour')

v

/f/

vis ('fish'), vir ('for')

w

/v/

water ('water')

x

/ks/

xifoïed ('xiphoid')

y

/ɛi/

byt ('bite')

z

/z/

Zoeloe ('Zulu'). Found only in onomatopoeia and loanwords

           

 

 

Afrikaans gramatikan, ez dago bereizketarik aditzen infinitiboa eta orainaldiko formetan, salbuespen izanik ‘izan’ eta ‘ukan’ aditzak.

 

 

In Afrikaans grammar, there is no distinction between the infinitive and present forms of verbs, with the exception of the verbs 'to be' and 'to have'.

 

Infinitive form

present indicative form

Dutch

English

German

wees

is

zijn

be

sein

het

hebben

have

haben

In addition, verbs do not conjugate differently depending on the subject. For example,

Afrikaans

Dutch

English

German

ek is

ik ben

I am

ich bin

jy/u is

jij/u bent

you are (sing.)

du bist (informal sing.)

hy/sy/dit is

hij/zij/het is

he/she/it is

er/sie/es ist

ons is

wij zijn

we are

wir sind

julle is

jullie zijn

you are (plur.)

ihr seid (informal pl.)

hulle is

zij zijn

they are

Sie (formal sing. & pl.)/sie sind

The preterite looks exactly like the present but is indicated by adverbs like toe, the exception being 'to be'.

Afrikaans

Dutch

English

German

ek was

ik was

I was

ich war

The perfect is sometimes preferred over the preterite in literature where the preterite would be used in Dutch or English, for example, in the case of the verb to drink:

Afrikaans

Dutch

English

German

ek het gedrink.

ik dronk.

I drank.

ich trank.

In other respects, the perfect in Afrikaans follows Dutch and English.

Afrikaans

Dutch

English

German

ek het gedrink

ik heb gedronken.

I have drunk.

ich habe getrunken.

 

 

Afrikaansa oso hizkuntza zentralizatua da, esan nahi baita bokal gehienak era oso zentralizatuan ahoskatzen direla. Nahiz eta dialekto eta azentu ezberdin asko egon, transkripziooa nahikoa estandarra da.

 

 

Afrikaans is a very centralised language, meaning that most of the vowels are pronounced in a very centralised way. Although there are many different dialects and accents, the transcription should be fairly standard.

 

 

 

Afrikaans

IPA

Dutch

English

German

Hallo! Hoe gaan dit?

[ɦaləu ɦu xaˑn dət]

Hallo! Hoe gaat het (met je/jou/u)?
Also used: Hallo! Hoe is het?

Hello! How is it going (Hello! How are you?)

Hallo! Wie geht's?

Baie goed, dankie.

[bajə xuˑt danki]

Heel goed, dank je.

Very well, thank you.

Mir geht's gut, danke.

Praat jy Afrikaans?

[prɑˑt jəi afrikɑ̃ˑs]

Spreek je Afrikaans?

Do you speak Afrikaans?

Sprichst du Afrikaans?

Praat jy Engels?

[prɑˑt jəi ɛŋəls]

Spreek je Engels?

Do you speak English?

Sprichst du Englisch?

Ja.

[jɑˑ]

Ja.

Yes.

Ja.

Nee.

[neˑə]

Nee.

No.

Nein.

'n Bietjie.

[ə biki]

Een beetje.

A bit.

Ein Bisschen.

Wat is jou naam?

[vat əs jəu nɑˑm]

Hoe heet je?
Less common: Wat is jouw naam?

What is your name?

Wie heißt du?
Wie ist dein Name?

Die kinders praat Afrikaans.

[di kənərs prɑˑt afrikɑˑns]

De kinderen spreken Afrikaans.

The children speak Afrikaans.

Die Kinder sprechen Afrikaans.

Ek is lief vir jou.
Less common: Ek het jou lief.

[æk əs lif vɯr jəʊ]

Ik hou van je/jou.
Less common: Ik heb je/jou lief.

I love you.

Ich liebe dich.
Also: Ich habe dich lieb.

 

 

AFRIKAANS ALFABETOA

AFRIKAANS ALPHABET

 

 

XX. m.aren lehen urteak arte bazegoen afrikaans akademiarekiko benetako interesa. 1925ean gobernuak afrikaansa benetako hizkuntzatzat onartu zuen eta ez nederlanderaren bertsio argot bezala. Ordudanik afrikaansa gutxi aldatu da.

 

 

 

During the early years of the 20th century there was a blossoming of academic interest in Afrikaans. In 1925 Afrikaans was recognised by the government as a real language, instead of a slang version of Dutch. Afrikaans has changed little since then.

 

Afrikaans alfabetoa / Afrikaans alphabet

 

A a

B b

C c

D d

E e

F f

G g

H h

I i

aa

bee

see

dee

ee

ef

gee

haa

ie

J j

K k

L l

M m

N n

O o

P p

Q q

R r

jee

kaa

el

em

en

oo

pee

kuu

er

S s

T t

U u

V v

W w

X x

Y y

Z z

 

es

tee

uu

vee

wee

ex

y

set

 

 

Afrikaans ahoskera / Afrikaans pronunciation

 

Afrikaans pronunciation

 

Testu-lagina afrikaansaz / Sample text in Afrikaans

 

Alle menslike wesens word vry, met gelyke waardigheid en regte, gebore. Hulle het rede en gewete en behoort in die gees van broederskap teenoor mekaar op te tree.

 

Itzulpena / Translation

 

 

Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu behar dute.

(Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsaleko 1. artikulua)

 

 

All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
(Article 1 of the Universal Declaration of Human Rights)