a-saila Marathera | Gramateka

Marathera

MARATHI, MARATI, MARATHI

 

Language family: Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Southern zone.

Language codes:        

ISO  639-1    mr

ISO  639-2    mar

        ISO  639-3    Either:

                              mar – Modern Marathi

                              omr – Old Marathi

Linguist list: omr Old Marathi.

Glottolog: mara1378.

                   oldm1244.

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: मराठी marāthī):

maharashtra alt marathi [MRT].

maharathi alt marathi [MRT].

malhatee alt marathi [MRT].

marathi [MRT] hizk. India; baita Israel eta Maurizio ere.

marthi alt marathi [MRT]. 

muruthu alt marathi [MRT].

INDIA

 

marathi (maharashtra, maharathi, malhatee, marthi, muruthu) [MRT] 68.022.000 hiztun (1997, IMA); herrialde guztietako populazio osoa 68.022.000 edo gehiago. 2. hizkuntzatzat dutenak barne: 71.000.000 (1999, WA) barne eginik. Maharashtra eta estatu mugakideak. Halaber mintzatua Israel eta Maurizion. Indo-European, Indo-Iranian, Indo-Aryan, Southern zone. 42 dialekto; konplexua da maratheradun gehienen baitan  aurkitzen den dialekto egoera; beste  hizkuntza handiagoen mugakide diren dialektoek aspektu asko partekatzen dituzte hizkuntza horiekin. Badago dialekto bat Thanjavur Distrituan eta beste hainbat lekutan Tamil Nadu-n, zeinak tamil eta kannaderaren hitzak jaso baititu, gutxienez 100.000 hiztunekin. Estatu hizkuntza Maharashtran. Mangelatarrek ama hizkuntza dute. Bene israeldarrak maratheradunak dira, Bombayko talde judu bat. Habshitarrak Eki Afrikako esklaboen ondorengoak dira, Indiaren mendebaldera ekarriak eta musulmanak dira.  Hizkuntza nazionala, SOV, devanagari idazkera.

 

Hizkuntza / lengua: marathera / marathi / marati / marathi.

Hiztunak / hablantes (2002): 73.890.000 (Rafael del Moral).

Herrialdea / país: India (maharashtra), Israel, Maurizio.

 

 

HISTORIA. Indo-ariar familiako indoeuropar hizkuntza, Indiako Maharashtra (‘erresuma handia’) estatukoa, Bombay hiria hartzen du; zingaleseraren oso hurbilekoa.

 

V. m.az gero aurkitu dira hizkuntza testigantzak, nahiz eta hitz solteak diren. Testu osoak XI. m.an agertu dira eta literatura onargarria XIII.ean, erlijio munduan garrantzizkoa. Aldi luzean kannareraren bizikide izan da. XIV. eta XVII. m.en artean pertsiera izan zen Maharashtrako gobernuaren hizkuntza. Bertako hiztunen emigrazioa oso eskasa izan delako, gutxien ezagutzen diren hizkuntzetakoa da bere mugetatik at. Bere gramatikak mantendu ditun ezaugarri zahar batzuk, indiar hizkuntzetan desagertu egin direnak.

 

 

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak.

Fonetika. 

Morfosintaxia. A) Maskulinoarentzat -a eta femeninoarentzat -i ia erregularki erabiltzen ditu. Amaiera neutroak tradizioz sudurkarituak ziren  eta ezaugarri hau galdu egin da marathera modernoan.  B) Aditzek hikuntza indo-ariarren ezaugarriak dituzte gehi kasu ergatiboa, batzuetan osagarriarekin komunztatzea eskatzen duelarik. C) Perpausaren ohiko ordena Subjektua + Osagarria + Aditza da. D) Hona hemen maratheraz lehenengo 10 zenbakiak: ek (1), don (2), tïn (3), cär (4), päñc (5), sahä (6), sät (7), äth (8), na (9), dahä (10).

Idazkera. Devanagari alfabetoa erabiltzen du ulertzeko eta erabiltzeko arrazago egiten duen bertsio batean.

 

 

HISTORIA. Lengua indoeuropea de la familia indo-aria del estado indio de Maharashtra (‘gran reino’), que es el que alberga a la ciudad  de Bombay, y muy cercana al cingalés.

Desde el s. V se encuentran testimonios de la lengua, aunque solo son algunas palabras aisladas. Textos completos aparecen en el s. XI, y una literatura reconocida  en el XIII, de importante prestigio en el ámbito religioso. Durante un largo periodo ha convivido con el canarés. Entre los siglos XIV y XVII el persa fue la lengua del gobierno de Maharashtra. Por la escasa emigración de sus hablantes es una de las lenguas menos conocidas fuera de sus fronteras. Su gramática conserva algunas características antiguas que han desaparecido en la mayoría de las lenguas indias.

 

LENGUA. Principales características.

Fonética.

Morfosintaxia. A) Forma un masculino en -a y un femenino en -i, casi regular. Tradicionalmente las terminaciones neutras eran nasalizadas, rasgo que se ha perdido en el maratí moderno. B) Los verbos comparten las características  de las lenguas indo-arias más la construcción ergativa, que exige en algunos casos su concordancia con el complemento directo. C) El orden habitual de la oración es Sujeto + Complemento + Verbo. D) Los 10 primeros números  en maratí son: ek (1), don (2), tïn (3), cär (4), päñc (5), sahä (6), sät (7), äth (8), na (9), dahä (10).

Escritura. Utiliza el alfabeto devanagari en una versión que facilita su comprensión y uso.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

LEARN MARATHI IN A MONTH, Indian Languages Series, Readwell’s, Concise, Precise, Simplified, Medhja Velankar (M.A.),  17,5x12, 184 or., New Delhi, 1981.

PARLONS MARATHI, Langue, histoire et vie quotidienne du pays marathe, Aparna Kshirsagar eta Jean Pacquement, L’Harmattan, gramatika eta hiztegia, 21,5x13,5, 383 or., Paris, 1999.

 

HIZTEGIAK, LEXIKOAK

 

ENGLISH-ENGLISH-MARATHI DICTIONARY, Sahni Publications, Compiled by S.N. Khandekar (M.A.Eng.), Suman Oberoi (M.A.Eng.) and Asha Puri (M.A.Eng.), 18x12,5, 696 or., Delhi, 2004.

ENGLISH – MARATHI, Connect! series, The traveller’s handy phrase book, Rupa, 14x9,5, 158 or.,  New Delhi, 2007.

 

Parlons marathi liburuaren sinopsia:

 

Bombay est la "porte" de l'Inde et la capitale économique du pays, mais c'est aussi la capitale du Maharashtra, Etat de l'Union indienne créé sur des bases linguistiques en 1960 et aujourd'hui peuplé de plus de 80 millions d'habitants. La langue marathe ou marathi, dont le Maharashtra est le domaine, a un riche patrimoine littéraire depuis plus de 700 ans, et le nombre de ses locuteurs est au moins égal, sinon supérieur, à celui de la communauté francophone réelle.

Chaque année, un nombre significatif de touristes passe par Bombay, séjourne à Poona et visite les sites bouddhiques d’Ajanta et Ellora. Le développement économique, associé à la nouvelle politique économique de l’Inde, ne cesse d’attirer les entrepreneurs et les hommes d’affaire à Bombay comme dans toutes les autres villes de la région. Le nom du Maharashtra n’est pas étranger non plus aux scientifiques, qui connaissent le Tata Institute de Bombay et les instituts d’astrophysique, de chimie et d’informatique de Poona. Cette dernière ville est également renommée dans les domains de l’éducation et de la recherche sur la culture indienne, comme peuvent en témoigner les nombreuses institutions universitaires de cette “Oxford de l’est”.

En dépit de tout cela, le Maharashtra et la langue marathe sont presque totalement inconnus du grand public en France, et, si certains de nos compatriotes leur ont consacré des recherches  (la première histoire de la langue marathe, qui date de 1914 et fait toujours  autorité, est ainsi l’oeuvre d’un savant français, Jules Bloch), il n’existait, jusqu’au présent ouvrage, aucun livre en français permettant aux nombreuses personnes qui souhaitent séjourner dans le pays marathe, ne serait-ce que quelques jours, de s’initier à la langue et la culture de cette région.

 

MARATHIERA ALFABETOA

MARATHI ALPHABET

 

 

Maratheraren lehenengo idazkuna XI. m.an agertu zen harrietan eta kobrezko plateretan. XIII. m.az gero XX. m.aren erdira arte, modi alfabetoaz idazten zen. 1950 urteaz gero devanāgarī alfabetoarekin idazten da.

 

 

 

Marathi first appeared in writing during the 11th century in the form of inscriptions on stones and copper plates. From the 13th century until the mid 20th century, it was written with the Modi alphabet. Since 1950 it has been written with the Devanāgarī alphabet.

 

 

Devanāgarī alfabetoa maratherarentzat / Devanāgarī alphabet for Marathi

Bokalak eta bokalen diakritikoak / Vowels and vowel diacritics

 

 

Kontsonanteak / Consonants

 

 

Zenbakiak / Numbers

 

 

Testu-lagina maratheraz / Sample text in Marathi

 

 

Letraldaera / Transliteration

Sarva manuṣyajāt janmataḥc svataṅtra āhe va sarvajaṇāṅnā pdkulkarni samān pratiṣṭhā va samān adhikār āhēt. Tyānnā vicāraśakti va sadasadvivekabuddhi lābhalelī āhe va tyāṅnī ekamekaṅśī baṅdhutvācyā bhāvanēnē ācaraṇ karāvē.

 

Itzulpena / Translation

 

 

Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu behar dute.

(Giza Eskbideen Aldarrikapen Unibertsaleko 1. artikulua)

 

 

All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
(Article 1 of the Universal Declaration of Human Rights)

Thanks to Arvind Iyengar.