a-saila Kannadera | Gramateka

Kannadera

KANNADA, KANNADA, KANNADA

 

Language family: Dravidian, Southern, Tamil-Kannada, Kannada.

Language codes:        

ISO  639-1   kn

ISO  639-2   kan

        ISO  639-3   kan

Glotolog: nucl1305.

 

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: ಕನ್ನಡ):

alu kurumba nonstandard kannada alt kurumba, alu [QKA].

banglori alt kannada [KJV].

betta kurumba nonstandard tamil alt kurumba, betta [QKB].

canarese alt kannada [KJV].

canarese alt kurumba [KFI].

hal kurumba alt kurumba, alu [QKA].

jen kurumba alt kurumba, jennu [QKJ]. 

jennu kurumba nonstandard kannada alt kurumba, jennu [QKJ].

jennu nudi alt kurumba, jennu [QKJ].

kadu kurumba alt kurumba, betta [QKB].

kanarese alt kannada [KJV].

kannada [KJV] hizk. India.

kattu nayaka alt kurumba, jennu [QKJ]. 

korambar alt kurumba [KFI].

kuramwari alt kurumba [KFI].

kuremban alt kurumba [KFI].

kuruba alt kurumba [KFI].

kurubas kuruban alt kurumba [KFI].

kuruma alt kurumba [KFI].

kuruman alt kurumba [KFI].

kurumans alt kurumba [KFI].

kurumar alt kurumba [KFI].

kurumba [KFI] hizk. India.

kurumba, alu [QKA] hizk. India.

kurumba, betta [QKJ] hizk. India.

kurumba, jennu [QKJ] hizk. India.

kurumba, mullu [KPB] hizk. India.

kurumban alt kurumba [KFI].

kurumbar alt kurumba [KFI].

kurumbas alt kurumba [KFI].

kurumvari alt kurumba [KFI].

madrassi alt kannada [KJV].

naik kurumba alt kurumba, jennu [QKJ].

naikan alt kurumba, jennu [QKJ]. 

nonstandar kannada alt kurumba [KFI].

pal kurumba alt kurumba, alu [QKA]. 

palu kurumba alt kurumba [KFI].

southern kannada alt kurumba [KFI].

ten kurumba alt kurumba, jennu [QKJ]. 

urali kurumba alt kurumba, betta [QKB].

 

INDIA

 

kannada (kanarese, canarese, banglori, madrassi) [KJV] 35.346.000 hiztun (1997, IMA), 44.000.000 2. hizkuntzatzat dutenak barne (1999, IMA). Karnataka; Andhra Pradesh; Tamil Nadu; Maharashtra. Dravidian, Southern, Tamil-Kannada, Kannada. Dialektoak: bijapur, jeinu kuruba, aine kuruba. 20 bat dialekto, badaga izan daiteke bat; hizkuntza nazionala, SOV; kannada idazkera telugu idazkeraren antzekoa da.

kurumba (korambar, kuramwari, kurumar, kurumbar, kuruba, kurumvari, kuremban, kurubas kuruban, kurubar, kuruma, kuruman, kurumans, kurumbas, kurumban, palu kurumba, nonstandar kannada, southern kannada, canarese) [KFI] 150.000-200.000 (1998). Tamil Nadu, Coimbatore Distritua, Pollachi, Western Fields, Westwrn Gate Hills; Dharmapuri, South Arcot eta Chengalpet distrituak; multzo edo poltsa batzuk Salem eta North Arcot  distrituetan; Theni Distritua, Cumbari Bailara; Dindukat Distritua, Sirumalai, Senkuruchi Muinoak, Palani; Karnataka; Andhra Pradesh. Dravidian, Southern, Tamil-Kannada, Tamil-Kodagu, Kodagu. Dialektoak, antzekotasunagatik, elkar ulergarriak dira hiztunen artean; elebitasun gaitasun mugatua tamileraz eta estandar kannaderaz; txostenek diote 3 talde daudela Gowda, Okkili, Anuppa eta Kurumban; baliteke hauek hizkuntzak izatea edota hizkuntzaren baten dialektoak; batzuetan aipatzen dira alu edo palu kurumba, baina  hizkuntza ezberdina da alu kurumbarekiko muino eta mendisketan; kurumba eta kuruman tribu babestu ezberdinak dira;  belaunaldi gaztearen erdia baino gehiago alfabetatua dago, belaunaldi zaharragoak gutxiago;

kurumba, alu (alu kurumba nonstandard kannada, pal kurumba, hal kurumba) [QKA] 2.500 hiztun (1997). Tamil Nadu, Nilgiri Muinoen ekialdea. Dravidian, Southern, Tamil-Kannada, Tamil-Kodagu, Kodagu. Alu eta palak % 80ko antzekotasuna dute lexikoan; elebitasun mugatua tamilera, kannadera estandar eta southern nonstandard kannadaz; tribu babestu bat Indian. Kurumba, betta (betta kurumba nonstandard tamil, kadu kurumba, urali kurumba) [QKB] 10.000 hiztun (1994). Tamil Nadu, Nilgiri Distritua; Karnataka, Mysore Distritua, Nilgiri Muinoen iparraldea, justu Kerala mugaren ekialdean; Kerala, Wynad Distritua. Dravidian, Southern, Tamil-Kannada, Tamil-Kodagu, Tamil-Malayalam, Tamil.Tamilera edo kannaderaren aldaera ez estandarra; Coorg Distrituan baliteke betta kurubaren berdina izatea; ‘betta kurumba’ deitzen diren taldeetan % 59-77ko antzekotasuna lexikoan; CIIL-ek urali kurumba arriskua dutenen artean sailkatu du; Annamalai Unibertsitatean irakasten da; ‘kadu kurumba’k esan nahi du ‘oihaneko artzainak’; ‘betta kurumba’k esan nahi du ‘mendisketako artzainak’; 3 azpisail daude: ane (elefantea) kurumba, bevina  (neem zuhaitza) kurumba eta kolli (zuzia) kurumba; tribu babestu bat Indian; gramatika.

kurumba, jennu (jennu kurumba nonstandard kannada, jen kurumba, ten kurumba, jennu nudi, naikan, kattu nayaka, naik kurumba) [QKJ] 35.000 (1997, IMA). Nilgiri Muinoen iparraldea Tamil Nadu eta Karnatakaren arteko mugan, zehazki Kerala mugaren ekialdean, Karnatakako Mysore eta Kodagu distrituak; Kerala, Wynad Distritua. Dravidian, Southern, Tamil-Kannada, Tamil-Kodagu, Kodagu. Baliteke kannaderaren aldaera den jeinu kurubaren berdina izatea; % 61-83ko antzekotasuna lexikoan ‘jennu kurumba’ deituen aldaeren artean, % 60koa baino txikiagoa betta kurumba dialektoen artean; elebitasunaren gaitasun mugatua kannadera, malayalam eta tamileraz; kurumbaren aldeko jarrera baikorrak; jennu kurumbak esan nahi du ‘ezti artzainak’; tribu babestu bat Indian; aldeko jarrerak.

kurumba, mullu [KPB] 6.000 (1994, Singh). Tamil Nadu, Nilgiri Distritua; Kerala, Wynad Distritua. Dravidian, Southern, Tamil-Kannada, Tamil-Kodagu, Kodagu.  % 34-41eko antzekotasuna lexikoan gainerako kurumba hizkuntzekin; tribu babestu bat Indian; alfabetatzearen aldeko motibazioa.

 

Hizkuntza / lengua: kannadera / kannada / kannada / kannada.

Hiztunak / hablantes (2006): 44.000.000 (Wikipedia).

Herrialdea / país: India (Karnataka, Andhra Pradesh, Tamil Nadu, Maharashtra).

 

 

HISTORIA. Hego Indiako hizkuntza drabida, 4 nagusienetakoa. Halaber dira hizkuntza drabidak tamilera, teluguera eta malabarrera. Tamileran du jatorria eta bertatik beranduen bereizi zena da eta, beraz, sanskritotik hurbila.  Kavirajamarga da hizkuntza identifikatzen duen antzinateko obra literarioa, erretorika tratatua da sanskritoan inspiratua. Gaur maila ofiziala dauka hizkuntzak, baina bera da hiztun gutxien dituen hizkuntza drabida aipatu pribilegioa duena. Gaurko bere literatura Hego Indiako indartsuenetakoa da. Mysoreako populazioaren % 65ak mintzatzen du. Bere hiriburua Bangalore da, hiri industriala eta kosmopolita, bi milioi biztanle baino gehiagokoa.

Indiar Konstituzioak onartzen dituen 22 hizkuntzetatik hauxe da bat. 2.000 urte baino gehiagoko ondare literarioa du. Gaur Estatuko administrazioaren hizkuntza da eta goi-irakaskuntza irabazten ari dira.

Inskripzio zaharrena V. m.koa da. Badago halaber IX. m.an erredaktatutako arte poetikoa ere.

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak.

Fonetika. A) Bokal eta kontsonanteen sistema beste hizkuntza dravidek baino mendebaldarrago du. Bere egitura fonologikoak hitz guztiak bokalez amaitzea eskatzen du. B) Sandhi erabiltzen du.

Morfosintaxia. A) Singularra eta plurala ditu eta plurala -galu erantsiz egiten du. B) Hiru genero ditu: maskulinoa, femeninoa eta neutroa. C) Zazpi kasu ditu deklinabideak: nominatiboa, akusatiboa, posesiboa, datiboa, ablatiboa, lokatiboa eta instrumentala. D) Adjektiboak izenen aurrean jartzen dira. E) Aditzak perpausaren amaieran doaz. Erroari eransten zaizkion atzizkien sistema baliatzen du eta denbora (iragana, orainaldia eta etorkizuna), pertsona (3 forma singularrean) eta 2 forma aginteran  (bata kortesiazkoa)  adierazten ditu. F) 1etik 5era zenbakiek generoa bereizten dute. Hona hemen 1etik 10era arteko oinarrizko zenbakiak: transkripzio mask/fem.: obba (1), ibbaru (2), muvaru (3), nalvaru (4), aivaru (5), aru (6), elu (7), entu (8), ombhattu (9), hattu (10); transkripzio neutroa: ondu (1), eradu (2), muru (3), nalku (4), aidu (5).

Idazkera. Telugu idazkeraren antzekoa. Bere silabario propioa du brahmian inspiratua. Ordena eta edukia devanagarian inspiratzen dira.

 

 

HISTORIA. Lengua drávida del sur de India, una de las 4 principales. Son también lenguas drávidas el tamil, el telugú y el malabar. Procede del tamil y es la que se separó más tarde de él  y por tanto se muestra también cercana al sánscrito. La obra literaria de la antigüedad que la identifica es Kavirajamarga, un tratado de retórica inspirado en el sánscrito. Hoy tiene el rango de oficial, aunque es la lengua drávida que obtiene el privilegio con menos número de hablantes. Su literatura actual es de las más florecientes del sur de India. Hablada por el 65% de la población de Mysorea. Su capital es Bangalore, ciudad industrial y cosmopolita de más de 2 millones de habitantes.

 

 

Es una de las 22 lenguas aceptadas por la Constitución india. Posee un patrimonio literario de más de 2.000 años. Actualmente es la lengua de la adminsitración del Estado y está siendo introducida en la enseñanza superior.

La inscripción más antigua data del s. V. Existe también un arte poético redactado en el s. IX.

 

 LENGUA. Principales características.

Fonética. A) Su sistema de vocales y consonantes está mucho más occidentalizado que el de otras lenguas drávidas. La estructura fonológica exige que todas las palabras terminen en vocal. B) Utiliza el sandhi.

 

Morfosintaxis. A) Posee singular y plural, que se forma con el sufijo -galu. B) Tiene 3 géneros: masculino, femenino y neutro.  C) Se declina en 7 casos: nominativo, acusativo, posesivo, dativo, ablativo, locativo e instrumental. D) Los adjetivos preceden al nombre. E) Los verbos se colocan al final de la frase. Se sirven de un sistema  de sufijos que se añaden a una raíz y que expresan el tiempo (pasado, presente, y futuro), la persona (3 formas en singular) y tienen 2 formas en el imperativo, una de ellas dedicada a la cortesía. F) Los números distinguen el género del 1 al 5. Sus formas básicas del 1 al 10 son: transcripción masc./fem.: obba (1), ibbaru (2), muvaru (3), nalvaru (4), aivaru (5), aru (6), elu (7), entu (8), ombhattu (9), hattu (10); transcripción neutra: ondu (1), eradu (2), muru (3), nalku (4), aidu (5).

 

 

 

Escritura. Similar a telugu. Se escribe con un silabario propio inspirado en el brahmi. El orden y el contenido se inspiran en el devanagari.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 

CONVERSATIONAL KANNADA, A micro wave approach, NDR Institute of Languages, N.D. Kishanamurthy eta Dr. U.P. Upadhyaya, 21,5x14, 402 or., Bangalore (India), 2006.

 

HIZTEGIAK, LEXIKOAK

 

ENGLISH-ENGLISH-KANNADA DICTIONARY, AJ Augarde, N. Balasubrahmanya eta Prabhu Shankara, Oxford University Press, 21,5x14,  612 or., New Delhi, 2005.

 

KANNADA ALFABETOA

KANNADA ALPHABET   

 

 

K. o. V. eta VII. m.etan erabiltzen zen brahmiaren ondorengoak diren  kadamba eta cālukya idazkeretan du jatorria kannadaren alfabetoak.  Idazkera hauek antzinako kanaderaren idazkera bihurtu ziren, zeinak 1500 inguruan kannadera eta telugueraren idazkera ekarri baitzuen. Kristau erakunde misiolarien eraginez, kannada eta telugu estandardizatuak izan ziren XIX. m.aren hasieran.

 

Aspektu garrantzitsuak: alfasilabarioa da, non kontsonante bakoitzak bokal inherente bat duen. Beste bokal batzuk diakritikoz adierazten dira, kontsonantearen gainean, behean, aurrean nahiz atzean jarriz.

Silabaren hasieran agertzen direnean, bokalak letra independente bezala idazten dira. Idazteko noranzkoa: ezkerretik eskuinera marra horizontaletan.

 

 

The Kannada alphabet developed from the Kadamba and Cālukya scripts, descendents of Brahmi which were used between the 5th and 7th centuries AD. These scripts developed into the Old Kannada script, which by about 1500 had morphed into the Kannada and Telugu scripts. Under the influence of Christian missionary organizations, Kannada and Telugu scripts were standardized at the beginning of the 19th century.

Notable featurs: alphasyllabary in which all consonants have an inherent vowel. Other vowels are indicated with diacritics, which can appear above, below, before or after the consonants.

When they appear on the beginning of a syllable, vowels are written as independent letters.

Direction of writing: left to right in horizontal lines.

 

Kannada alfabetoa / Kannada alphabet

Bokalak / Vowels

  

Kontsonanteak / Consonants

 

 

 

Konjuntzio-kontsonanteen  hautaketa bat / A selection of conjunct consonants

 

 

Numeralak / Numerals

 

 

Testu-lagin bat kannaderaz / Sample text in Kannada

 

 

Letraldaera / Transliteration

Ellā mānavarū svatantrarāgiyē janisiddāre. Hāgū ghanate mattu hakku gaḷalli samānarāgiddāre. Vivēka mattu antaḥkaraṇagaḷannu paḍedavarāddarinda avaru paraspara sahōdara bhāvadinda vartisabēku.

 

Itzulpena / Translation

 

 

Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu behar dute.

(Giza Eskbideen Aldarrikapen Unibertsaleko 1. artikulua)

 

 

All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
(Article 1 of the Universal Declaration of Human Rights)