a-saila Batakera | Gramateka

Batakera

BATAK, BATAK, BATAK

 Language family: Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Sundic, Sumatra, Batak, Northern.

Language codes:

        ISO  639-1      -

        ISO  639-2/5   btk

        ISO  639-3      -

Glotolog:  toba 1265  

 

Beste izen batzuk (autoglotonimoa: toba batak):

alas-kluet batak alt batak alas-kluet [BTZ].

anakola alt batak angkola [AKB].

angkola alt batak angkola [AKB].

batak alas-kluet [BTM^hizk Indonesia (Sumatra).

batak angkola [AKB] hizk. Indonesia (Sumatra).

batak dari [BTD] Indonesia (Sumatra).

batak karo  (BTX) hizk. Indonesia (Sumatra).

batak mandailing [BTM] hizk. Indonersia (Sumatra).

batak simalungun [BTS] hizk. Indonesia (Sumatra).

batak toba [BBC] hizk. Indonesia (Sumatra).

batta alt batak mandailing [BTM].

batta alt batak toba [BBC].

dairi alt batak dairi [BTD].

karo batak alt karo batak [BTX]

mandailing batak alt batak mandailing [BTM].

pakpak alt batak dairi [BTD].

pakpak dairi alt batak dairi [BTD].

simelungan alt batak simalungun [BTS].

timur alt batak simalungun [BTS].

 INDONESIA (Sumatra)

 batak-alas-kluet (alas-kluet batak) [BTZ] 80.000 hiztun (1999). Iparraldea, Tapaktuanen eki-iparraldea eta Kutakaneren ingurua. Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Sundic, Sumatra, Batak, Northern. Dialektoa: alas. Informazioa da ez dela batak; ulergaitasuna dairi eta karoarekin.

batak angkola (anakola, angkola) [AKB] 750.000 hiztun (1991, UBS). Ipar zentrala, Sipirok eskualdea. Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Sundic, Sumatra, Batak, Southern. Mandailing batakaren oso antzekoa, baina ezberdina soziolinguistikoki.

batak dairi (dairi, pakpak, pakpak dairi) [BTD] 1.200.000 hiztun (1991, UBS). Iparraldea, Toba lakuaren hego-mendebaldea Sidikalangen inguruan. Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Sundic, Sumatra, Batak, Northern.  Diari eta pakpak soziolinguistikoki ezberdinak dira.

batak karo (karo batak) [BTX] 600.000 hiztun (1991,UBS) Zentroa eta iparraldea, Toba lakuaren mendebalde eta ipar-mendebaldea. Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Sundic, Sumatra, Batak, Northern. Dialektoa: singkil. Gramatika.

batak mandailing (mandailing batak, batta) [BTM] 400.000 hiztun (1989). Iparraldea. Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Sundic, Sumatra, Batak, Southern. Soziolinguistikoki angkolaren ezberdina. Batakeraren forma orokorra angkolaren eskualdea baino zabalagoa.

batak simalungun (timur, simelungan) [BTS] 800.000 hiztun (1977, Hayes). Iparraldea, Toba lakuaren eki-iparraldea. Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Sundic, Sumatra, Batak, Simalungan.

 Hizkuntza / lengua: batakera / batak / batak / batak.

Hiztunak / hablantes (2010): 2.000.000 (Egilea).

Herrialdea / país: Sumatra (Indonesia).

 

 HISTORIA. Bataktarrak 6 milioitik gora biztanle dira 13 milioiko populazio batean, Sumatra indonesiar uhartearen iparraldean (2010). Sei talde osatzen dituzte eta euren hizkuntzak ezberdinak baina antzekoak dira: angkola, dairi o pakpak, karo, mandailing, simalungun, toba. Ugarienak tobatarrak dira, gramatika honetako hizkuntza dutenak, g.g.b. 2 milioi. Euren lurraldeak 50 bat mila kilometro karratu hartzen ditu Toba lakuaren inguruan. Toba munduko laku bolkaniko handiena da.

Bataktarren arbasoa eta bere herria duela 2.500 bat urte iritsi ziren Sumatrara Mongolia, Mantxuria, Taiwan, Filipinak eta Tailandian zehar, Malaysia penintsulatik igaroaz.

 

Batak hitza (batech forman) Marco Polok erabili zuen 1292an. Esanahaia zuen “gerlari salbaiak, politeistak eta gizajaleak”. Garai honetan ez zuten oraindik erlijio musulmana ezagutzen. Batech hitza halaber erabili zuten holandesek ere XVIII eta XIX. m.etan.

 

HIZKUNTZA. Ezaugarri nagusiak.

Fonetika. A) Alfabetoan, diakritikoek seinalatzen dituzte bokalak. B) Letra guztiak /a/ hotsez amaitzen dira. Hau alda daiteke diakritiko bat erantsiz. C) Euren alfabetoan ez dira agertzen c, f, v, x eta z letrak.

 Morfosintaxia. A) Izena eta aditza apenas bereizten dituzten. B) Atzizki batzuek adierazten dute aditza iragankorra ala ez-iragankorra den, ekintza-aditza edota egoerazkoa, etab. C) Aditzak aldaezinak dira, hots, ez dira aldatzen denboraren funtzioan. Adberbioek adierazten dute aditza orainaldian, lehenaldian edota geroaldian dagoen. D) Hona hemen batakeraz lehen 10 zenbakiak:  sada (1), dua (2), tolu (3), opat (4), lima (5), onom (6), pitu (7), walu (8), sia (9), sappulu (10).

Idazkera. Batak edo surat batak alfabetoa.

 

 

HISTORIA. Los batak constituyen una etnia de más de 6 millones de personas en una población de 13 millones de la provincia  del Norte de la isla indonesia de Sumatra (2010). Constituyen 6 grupos cuyas lenguas son próximas pero distintas: angkola, dairi o pakpak, karo, mandailing, simalungun, toba. Los toba son los más numerosos, cuya lengua se presenta en la gramatika, 2.000.000 aproximadamente. Su territorio ocupa unos 50.000 km2 alrededor del lago Toba. El lago Toba es el lago volcánico más grande del mundo.

El ancestro de los batak, Si Raja Batak, y su pueblo llegaron a la isla de Sumatra hace unos 2.500 años a través de Mongolia, Manchuria, Taiwan, Filipinas, y Tailandia pasando por la península de Malaisia.  

La palabra batak  (bajo la forma batech) fue empleado por Marco Polo en 1292. Significaba “guerreros salvajes, politeístas y caníbales”. En esta época todavía desconocían la religión musulmana. La palabra batech también la utilizaron los colonizadores holandeses en los ss XVIII y XIX.

 LENGUA. Principales características.

Fonética. A) En el alfabeto, signos diacríticos señalan las vocales. B) Todas las letras principales terminan en /a/. Su sonido puede ser alterado mediante un diacrítico. C) En su alfabeto no existen las letras c, f, v, x y z.

Morfosintaxis. A) Apenas distinguen entre nombre y verbo. B) Unos sufijos indican si el verbo es transitivo o intransitivo, si es un verbo de acción  o de estado, etc. C) Los verbos son invariables y no cambian en función del tiempo. Los adverbios marcan si la acción se desarrolla en presente, pasado o futuro. D) Los 10 primeros números en batak son: sada (1), dua (2), tolu (3), opat (4), lima (5), onom (6), pitu (7), walu (8), sia (9), sappulu (10).

 

Escritura. El alfabeto batak o surat batak.

 

 

GRAMATIKAK, METODOAK, ESKULIBURUAK

 PARLONS BATAK, Lac Toba, Sumatra, Indonésie, Yetty Aritonang, L’Harmattan, gramatika eta hiztegia, 21,5x13, 160 or., Paris,  2011.

 Parlons batak liburuaren sinopsia:

 Les Bataks constituent une ethnie de plus de 6 millions de personnes, sur les 13 millions de la province du nord de l’île indonésienne de Sumatra, où se produisit, il y a plus de 74.000 ans, l’une des plus grosses éruptions volcaniques de la planète, celle qui donna naissance au lac Toba (Tao Toba ou Danau Toba).

Le pays batak occupe environ 50.000 km2 autour du vaste lac Toba, ainsi qu’une partie de l’arrièrre-pays montagneux de la province de Sumatra Nord.

Parmi les six groupes de Bataks, qui descendent tous du même ancêtre, les plus nombreux sont les Bataks Toba. Ils sont près de 2 millions.

Leur alphabet, appelé surat batak, se distingue de l’indonésien (bahasa indonesia) et trouve son origine dans l’écriture brahmi de l’Inde antique, issue des écritures pallava et kawi.

Ce livre permet d’avoir une approche de cette ethnie, de sa langue, de son écriture, de ses traditions et de sa place dans le monde moderne.

 BATAK ALFABETOA

BATAK ALPHABET

 

Karo Batak alfabeto silabikoa / Karo Batak syllabic alphabet

 alfabeto

 

Bokal diakritikoak ka-rekin / Vowel diacritics with ka

 vocales

 Toba Batak alfabeto silabikoa / Toba Batak syllabic alphabet

 alfabeto

 Bokal diakritikoak ka-rekin / Vowel diacritics with ka

 vocales

 Dairi Batak alfabeto silabikoa / Dairi Batak syllabic alphabet

 alfabeto

Bokal diakritikoak ka-rekin / Vowel diacritics with ka

 

 Batak Simalungun alfabeto silabikoa 

Batak Simalungun syllabic alphabet

 

 Bokal diakritikoak ka-rekin / Vowel diacritics with ka

 

 Mandaling Batak alfabeto silabikoa

Mandaling Batak syllabic alphabet

 

 Bokal diakritikoak ka-rekin / Vowel diacritics with ka

 

 

Testu-lagina batakeraz / Sample text in Batak

 

Letraldaera / Transliteration

 

Inilah tulisan kita
dibentuk oleh tangan-tangan kita.
Alat-alta kita, sejarah kita.
Kehilangan aksara ini,
bermakna kehilangan diri kita sendir.

 

Itzulpena / Translation

 

 Hauek dira gure hitzak, geure eskuekin, geure erremintekin, geure historiarekin moldatuak. Galtzea, geu galtzea litzateke.

 

 

These are our words, shaped
By our hands, our tools,
Our history. Lose them
And we lose ourselves.